Doğrama montajı, boşluk ölçüsünü değiştirebilecek imalatlar tamamlandıktan sonra yapılır. Y-3 Genel Teknik Şartnamesi tek bir sıra dayatmaz; montajı şantiyenin iş programına bağlar ve montaj başlamadan önce boşluğun yüklenici tarafından kontrol edilmesini, ölçü ile gönye hatalarının düzeltilmesini şart koşar. İş sıralamasını belirleyen ölçüt budur.
Şantiyede doğrama montajının tarihi çoğu zaman teknik bir kararla değil, kamyonun ne zaman geleceğiyle belirlenir. Doğrama üretilmiştir, depoda yer tutmaktadır, hakedişin bir kalemi ona bağlıdır; o hâlde en kısa sürede takılsın. Bu bakış, montajı kendi başına bir imalat gibi görür. Oysa doğrama montajı, kendisinden önceki imalatların ürünü teslim aldığı, kendisinden sonrakilerin ise üzerine çalıştığı bir ara duraktır. Sıra yanlış kurulduğunda ortaya çıkan hasar, montaj kalitesiyle ilgili değildir; programla ilgilidir.
İçindekiler
- Doğrama Montajı İş Programının Neresine Girer?
- Montaj Başlamadan Önce Neyin Bitmiş Olması Gerekir?
- Doğrama Sahaya Ne Zaman Gelmeli?
- Kör Kasa Kullanılan İşlerde Sıra Nasıl Değişir?
- Sıva Öncesi mi, Sıva Sonrası mı Monte Edilmeli?
- Montajdan Sonra Sırayı Hangi İmalat Devralır?
- Sıralama Bozulduğunda Sahada Ne Oluyor?
- Sıkça Sorulan Sorular
Mağazadan
STROXX Lazer Mesafe Ölçer 100 m — Mesafe/alan/hacim, pythagoras
±2 mm ölçüm hassasiyetiyle 0,05–100 m aralığında mesafe, alan, hacim ve pisagor ölçümü yapar.
Doğrama Montajı İş Programının Neresine Girer?
Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi bu soruya takvimle değil, bağlantıyla cevap veriyor: PVC doğramanın üretimi ve montajı şantiyenin iş programına uygun olarak yapılacaktır. Aynı ifade kepenk ve katlanır balkon camlama bölümlerinde de tekrarlanıyor. Yani belge, “doğrama şu imalattan sonra takılır” demiyor; montajın iş programının bir parçası olarak planlanmasını, programdan bağımsız bir ek iş gibi kurgulanmamasını istiyor.
Bu ayrım pratikte önemlidir. Sıralamayı tek bir kurala bağlamak yerine, şartnamenin montaj anında sağlanmasını istediği koşullara bakmak gerekir. O koşullar sağlanamıyorsa, o gün montaj günü değildir. Sıralama sorusunun teknik cevabı buradan çıkar: hangi imalatın önce geleceğini, montajın hangi koşulları gerektirdiği belirler.
Doğrama montajının teknik içeriğini ayrıntılı olarak ele aldığımız pencere montajı rehberi, bu yazıdaki sıralama tartışmasının uygulama tarafını tamamlıyor.
Montaj Başlamadan Önce Neyin Bitmiş Olması Gerekir?
Şartname, montaj öncesi hazırlığı üç maddede topluyor. Birincisi, uygulama yapılacak yüzeylerin düzgün, pürüzsüz ve mastarında düzlemler hâline getirilmiş olması. İkincisi, montaj yapılacak boşluğun montaj başlamadan önce yüklenici firma tarafından kontrol edilmesi. Üçüncüsü ise kasa veya kanat montajını etkileyecek düzeyde ölçü hatası, duvarın çap olması ve gönye kaçıklığı gibi hatalar varsa bunların düzeltilmesi.
Üç maddenin ortak sonucu şudur: boşluğun geometrisini değiştirebilecek her imalat, montajdan önce bitmiş olmalıdır. Lento tamamlanmamışsa, denizlik altı kotu belirsizse, iç duvarda kaplama kalınlığı henüz kararlaştırılmamışsa, o boşluk montaja hazır değildir. Bu durumda doğramayı takmak, ölçü hatasını düzeltmek yerine doğramanın içine gömmek anlamına gelir.
Kontrolün yazılı yapılması ayrıca kritiktir. Boşluk ölçüsü, şakul, gönye ve diyagonal farkı montaj gününden önce kayda geçmediyse, montajdan sonra ortaya çıkan bir kaçıklığın kaynağı tartışmalı hâle gelir. Sahada bu tartışmanın maliyeti, ölçüm için harcanacak yarım günden çok daha yüksektir.
Doğrama Sahaya Ne Zaman Gelmeli?
Doğramanın sahaya erken gelmesi, montajın erken yapılacağı anlamına gelmez; çoğu zaman tersini yapar. Şartname, imalatı biten doğramaların ambalajlanarak taşıma sehpasıyla birlikte şantiyeye sevk edilmesini, montaj yerinde yine taşıma sehpasında veya benzeri bir platform üzerinde dik vaziyette depolanmasını istiyor. Doğramaların güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde, havalandırma yapılabilen kapalı alanlarda stoklanması da aynı bölümde geçiyor.
Bu şartlar sağlanamıyorsa, doğramanın sahaya gelme tarihi öne çekilmemelidir. Şantiyede uygun kapalı alan yoksa, doğrama fabrikada beklerken korunur; sahada açıkta beklerken korunmaz. Şantiyede doğrama depolamasını ayrı bir yazıda ele almamızın sebebi de bu: sıralamanın en sık kırıldığı yer, sevkiyat ile montaj arasındaki bekleme süresidir.
Mağazadan
STROXX Su Terazisi — 1800 mm, 2 Tutamaklı
Normal pozisyonda ± 0,3 mm/m ölçüm hassasiyetine sahip, üç libellalı alüminyum profil gövdeli su terazisidir.
Kör Kasa Kullanılan İşlerde Sıra Nasıl Değişir?
Kör kasa, sıralamayı ikiye bölen bir çözümdür. Şartnameye göre kör kasa, iç-dış kasa ile duvar boşluğu arasına gelir, ankraj milleri ile duvara sabitlenir ve terazisine dikkat edilerek yerleştirilir; iç kasa ise kör kasa üzerine vidalanarak monte edilir. Bina ile doğrama arasında kalan kör kasa, levha kaplama ve dönüş gibi bitiş bölümlerinin sistem firmasının montaj kılavuzuna uygun detaylandırılması da aynı belgede yer alıyor.
Bu yapı, asıl doğramayı kaba imalatların içinden çekip alır. Kör kasa erken aşamada takılır, ıslak imalatlar onun üzerinde yürür, doğrama ise işin ilerleyen aşamasında kör kasaya bağlanır. Ölçü referansı da kör kasadan alınır. Kör kasa montajının ayrıntıları ayrı bir yazının konusu; sıralama açısından bilinmesi gereken, kör kasanın montaj gününü ikiye ayırdığı ve doğramayı geç aşamaya taşıdığıdır.
Sıva Öncesi mi, Sıva Sonrası mı Monte Edilmeli?
Sahada iki uygulama da görülür ve şartname ikisinden birini adıyla dayatmaz. Ancak koyduğu koşullar, her iki yaklaşımın da neyi garanti etmesi gerektiğini belirler.
Montaj sıvadan önce yapılıyorsa, doğrama kendisinden sonra gelen ıslak imalatların altında kalacak demektir. Bu durumda koruyucu folyo ve bantların yerinde kalması, montaj derzinin sıva harcıyla doldurulmaması ve doğramanın duvarla doğrudan temas etmemesi gerekir. Şartname, doğramaların montaj sonrasında tüm kenarları boyunca duvardan veya kör kasadan ayrılmış olmasını, doğrudan temas etmemesini ve ısıl genleşme payının bırakılmasını istiyor. Derz boşluğu için de bir alt sınır koyuyor: sistem sahibi firmanın belirlediği ölçüde olacak, hiçbir zaman 5 mm’nin altına inmeyecek.
Montaj sıvadan sonra yapılıyorsa, bu kez boşluk ölçüsünün sıva kalınlığıyla birlikte kesinleşmiş olması avantajdır. Buna karşılık doğramanın sabitleneceği yüzey artık sıva yüzeyidir; sabitleme elemanının taşıyıcı katmana ulaşması ve duvar cinsine uygun dübel seçilmesi kritik hâle gelir. Şartname, montaj için dübel kullanılacaksa duvar cinsine göre uygun dübel seçilmesini açıkça belirtiyor.
Karar hangisi olursa olsun, sıralamanın projede yazılı olması gerekir. Sözlü mutabakatla ilerleyen şantiyelerde iki ekip birbirini bekler, sonunda biri diğerinin işini bozarak devam eder.
Montajdan Sonra Sırayı Hangi İmalat Devralır?
Montaj bittiğinde doğrama teslim edilmez; sıra, derz ve birleşim detaylarına geçer. Şartname, tüm doğramaların iç ve dış yüzeylerde duvarla ve altta mermer veya denizlik ile birleştiği noktalara polietilen dolgu fitili çekilmesini, ardından yapışma özelliği, elastikiyeti, mukavemeti olan, ultraviyoleye ve suya dayanıklı uygun bir sızdırmazlık malzemesi uygulanmasını istiyor. Aynı maddede derz dolgu malzemesi uygulanacak yüzeyin kuru, tozsuz ve yağdan arınmış olması şart koşuluyor.
Bu tek cümle, sıralama açısından belirleyicidir. Derz dolgusu, yüzey kuruyana kadar yapılamaz. Dolayısıyla mermer, denizlik ve ıslak imalatlar bitmeden birleşim detayı kapatılamaz. Üç katmanlı sızdırmazlık düzeninde iç ve dış katmanların neden farklı zamanlarda tamamlandığı da buradan anlaşılır.
Zincirin son halkası temizlik ve korumadır. Koruyucu folyonun sökülme zamanı, taşkın köpüğün kesilme anı ve teslim öncesi kontrol sırası, montaj sonrası doğrama temizliği yazısında ayrıntılı olarak ele alındı.
Sıralama Bozulduğunda Sahada Ne Oluyor?
Aşağıdaki tablo, sıralama hatalarının doğrudan karşılığını gösteriyor. Hiçbiri montaj işçiliğiyle ilgili değildir; hepsi program kararıyla ilgilidir.
| Sıralama hatası | Sahadaki sonucu | Doğru kararın zamanı |
|---|---|---|
| Boşluk kontrolü yapılmadan montaja başlamak | Gönye ve şakul hatası doğramaya aktarılır, kanat ayarı tutmaz | Montaj gününden önce, yazılı ölçüm |
| Doğramayı sahaya erken getirip açıkta bekletmek | Güneş ve nem kaynaklı yüzey ve boyut sorunları | Kapalı stok alanı hazır olduğunda sevkiyat |
| Sıva ekibi gelmeden folyoyu sökmek | Harç ve alçı doğrudan profil yüzeyine gelir | Islak imalatlar bittikten sonra söküm |
| Derz dolgusunu yüzey kurumadan uygulamak | Yapışma sağlanmaz, derz zamanla açılır | Yüzey kuru, tozsuz ve yağdan arınmış olduğunda |
| Denizlik ve mermeri montajdan sonraya bırakmamak | Alt birleşim detayı tamamlanamaz, su yolu belirsiz kalır | Alt kot kesinleştikten sonra montaj |
Tablodaki her satırın ortak noktası şudur: hata montaj gününde değil, program yazılırken yapılmıştır. Montaj ekibi sahaya geldiğinde çoğu karar çoktan verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şartname doğrama montajı için kesin bir sıra belirliyor mu?
Hayır. Y-3 Genel Teknik Şartnamesi montajı şantiyenin iş programına bağlıyor ve tek bir imalat sırası dayatmıyor. Bunun yerine montaj anında sağlanması gereken koşulları tanımlıyor: yüzeyin mastarında olması, boşluğun montajdan önce kontrol edilmesi ve ölçü ile gönye hatalarının düzeltilmiş olması.
Boşluk ölçüsü uygun değilse doğrama yine de takılabilir mi?
Şartname, montajı etkileyecek düzeyde ölçü hatası, duvarın çap olması ve gönye kaçıklığı gibi hataların düzeltilmesini istiyor. Bu hatalar giderilmeden yapılan montaj, kaçıklığı doğramanın içine taşır; kanat ayarı ve sızdırmazlık bundan sonra istenen düzeye gelmez.
Kör kasa montajı doğrama montajından ne kadar önce yapılır?
Belirli bir gün sayısı verilmez. Belirleyici olan, kör kasanın ankrajla sabitlenip terazisine alınmasından sonra üzerinde yürüyecek imalatların tamamlanmasıdır. Doğrama, iç kasa kör kasa üzerine vidalanacak aşamaya gelindiğinde monte edilir.
Derz dolgusu montajla aynı gün yapılabilir mi?
Yalnızca yüzey koşulları sağlanıyorsa. Şartname, derz dolgu malzemesi uygulanacak yüzeyin kuru, tozsuz ve yağdan arınmış olmasını şart koşuyor. Islak imalat devam eden bir mahalde bu koşul sağlanmadığı için dolgu sonraya bırakılır.
Doğrama duvara temas edecek şekilde monte edilebilir mi?
Hayır. Doğramalar montaj sonrasında tüm kenarları boyunca duvardan veya kör kasadan ayrılmış olmalı ve doğrudan temas etmemelidir. Isıl genleşme payı bırakılır; derz boşluğu sistem sahibi firmanın belirlediği ölçüde olur ve hiçbir zaman 5 mm’nin altına inmez.
İş Programını Yazarken
Doğrama montajının tarihi, doğramanın hazır olduğu gün değil, boşluğun hazır olduğu gündür. Bu cümle iş programına yazıldığında, sonraki tartışmaların çoğu kendiliğinden kapanır: boşluk kontrolü montajdan önceye alınır, sevkiyat kapalı stok alanına bağlanır, derz dolgusu ıslak imalatların bitişine kilitlenir ve folyo sökümü teslim planının içine girer.
Bu anlatım, kullanılan sistem ve ürünlerin üretici uygulama talimatının yerine geçmez. Sabitleme elemanı, dübel, montaj köpüğü ve sızdırmazlık ürünlerinde üreticinin uygulama talimatına ve güvenlik bilgi formuna uyulması, sahada kişisel koruyucu donanım kullanılması gerekir. Projenizdeki duvar tipine ve doğrama ağırlığına uygun yapı ve montaj sabitleme elemanları ile montaj teknolojisi ürünlerini birlikte belirlemek isterseniz, teklif formumuz üzerinden projenizin detaylarını iletebilirsiniz. Konuyla ilgili diğer yazılara Montaj ve Uygulama kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi (Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı 32636). Erişim adresi
