Doğrama şantiyede taşıma sehpası ya da benzeri bir platform üzerinde, dik vaziyette ve güneş görmeyen, havalandırılabilen kapalı bir alanda stoklanır. Ambalaj sera etkisi yapmamalı, havalandırmaya izin vermelidir. Profil üzerindeki koruyucu folyo montaj boyunca sökülmez; montaj bittikten sonra da harç ve alçı kirliliği gerekçe gösterilerek kaldırılmaz.
Sahada en pahalı hasarlar çoğu zaman montaj sırasında değil, montajdan önceki bekleme süresinde oluşur. Kamyon boşaltılır, doğramalar bir duvara yaslanır, güneşe bakan bir balkonda üç hafta bekler; sonra kanat sarkmasından, kasada eğrilikten ya da folyonun profile yapışmasından şikâyet edilir. Bu yazı, Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi’nin kapı, pencere ve camlama bölümündeki teslim ve depolama maddelerini sahada uygulanabilir bir sıraya koyuyor.
İçindekiler
- Doğrama şantiyeye nasıl teslim edilmeli?
- Şantiyede doğrama nasıl istiflenir?
- Koruyucu folyo ne zaman sökülür?
- Yalıtım camı nasıl stoklanır?
- Donanım ve montaj malzemesi nerede saklanır?
- Teslim alırken neye bakılır?
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kamyon Kapıda Beklerken
Mağazadan
STROXX El Arabası — 2’si 1 arada, kaymaz destek, 136 kg
İki tekerlekli modda 68 kg’a, dört tekerlekli modda 136 kg’a kadar yük taşır; sap yüksekliği üç kademede 68,4–134 cm arasında ayarlanır.
Doğrama şantiyeye nasıl teslim edilmeli?
Şartname, sevkiyatı imalatın devamı sayar. İmalatı biten doğramalar ambalajlanarak taşıma sehpasıyla birlikte montaj edilecekleri şantiyeye sevk edilir. Yani sehpa, kamyonun ekipmanı değil, doğramanın sahadaki ilk deposudur; boşaltmadan sonra geri alınacak bir aparat gibi düşünülürse doğrama yere iner ve sorun oradan başlar.
Kapılar için ifade daha ayrıntılı: kapılar ambalajlanarak şantiye sahasına hasar görmemiş orijinal paletlerinde, naylona sarılmış ve nakliye sırasında iklim koşullarına uygun olarak gerekli önlemler alınmış hâlde sevk edilmelidir. Buradaki “hasar görmemiş orijinal palet” ifadesi teslim alma anında bakılacak somut bir kalemdir; kırık palet, ıslanmış karton ya da yırtılmış streç, içeride ne olduğunu görmeden not edilebilecek bir uyarıdır.
Panjur ve balkon camlama gibi profil ağırlıklı gruplarda iki ek kural var: profil ve lameller çift kat balonlu naylona sarılarak nakledilir ve nakliye aracında malzemelerin üzerine basılmaz. Bu, kamyonu boşaltan ekibe sözlü olarak söylenmesi gereken bir kuraldır; kimse yazılı talimatı okumaz, ama üzerine basılan bir lamel geri dönmez.
Şantiyede doğrama nasıl istiflenir?
Şartnamenin depolama maddesi tek cümlede toplanıyor: doğramalar montaj yerinde yine taşıma sehpasında veya benzeri platform oluşturularak dik vaziyette depolanmalıdır. Yatay istif, duvara yaslama ve doğrudan zemine oturtma bu tanımın dışındadır.
İkinci kural ambalajla ilgili ve çoğu şantiyede gözden kaçıyor: doğrama ambalajı, sevkiyat ve şantiyede stoklama sırasında sera etkisi yapmayacak şekilde havalandırmaya imkân vermelidir. Streçle sıkıca sarılmış ve güneş altında bekleyen bir paket, içeride sıcaklığı yükseltir; PVC profil ve conta için bu, ölçüsel bozulma riskidir. Aynı maddenin devamı zaten şunu söylüyor: şantiyede doğramalar, güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde havalandırma yapılabilen kapalı alanlarda stoklanmalıdır.
Pervazlı kasa doğramalarda ayrı bir detay var. Stoklama sırasında doğrama yükünün pervaz çıkıntısına binmemesi için ahşap, plastik ve benzeri geçici takozlarla alt kasa profilinin pervazdan dolayı oluşan boşluk kısmı desteklenir ve yük zemine aktarılır. Aynı önlem üretim tesisinde, sevkiyatta ve montaj alanında geçerlidir. Bu takozlar sarf malzemesidir; sahaya doğramayla birlikte gitmiyorsa, orada bulunmaz.
Panjur kutusu ve yan ray gibi uzun parçalarda ise kural sehim üzerinden kurulmuş: malzemeler sehim vermemesi için alttan desteklenmeli, üst üste istiflenmemelidir. Köşe koruyucu sünger ve köpüklü naylonla korunarak, kuru ortamda saklanır.
Koruyucu folyo ne zaman sökülür?
Profillerin görünen yüzeyleri, üretim, nakliye ve montaj sırasında zarar görmemesi için montajdan sonra kolay sökülebilecek, leke bırakmayacak özellikte koruyucu bantla kaplanmış olmalıdır. Şartname folyonun ne zaman kalkacağını da bağlıyor: profiller üzerindeki koruyucu folyo bantlar imalat ve montaj esnasında sökülmeyecektir.
Asıl tartışma montajdan sonra çıkıyor. Madde açık: kapı ve pencerelerin binaya montajı sonrası, koruyucu folyolar, harç, alçı ve benzeri kirliliklerden dolayı kaldırılmayacaktır. Yani “folyonun üstü kirlendi, söküp atalım” gerekçesi kabul edilebilir bir gerekçe değildir; folyo tam da o kirlilik için oradadır. Sıva, alçı ve boya işleri bitmeden folyonun alınması, profili şantiyenin geri kalanına savunmasız bırakır.
Buradaki tek gerçek risk, folyonun sahada gereğinden uzun kalması ve güneş altında profile yapışmasıdır. Bu yüzden sökme zamanı keyfî değil, üretici talimatına bağlıdır: koruyucu filmin azami kalma süresi ve sökme koşulları profil üreticisinin teknik dosyasında tanımlıdır. Sahada bu süre bilinmiyorsa, doğrama üreticisinden yazılı olarak istenmelidir. Bu anlatım üretici talimatının yerine geçmez.
Mağazadan
STROXX Pompalı Vakum Tutucu — Plastik Gövde, Taşıma Kapasitesi 120 kg
Cam ve levha gibi düz yüzeyli malzemelerin taşınması için manuel vakum tutucudur; azami taşıma kapasitesi 120 kg’dır.
Yalıtım camı nasıl stoklanır?
Camda kurallar daha katı, çünkü hata anında değil, günler sonra kırılma olarak ortaya çıkıyor. Şartnamenin yalıtım camı depolama maddesi şu sırayı veriyor:
- İstifleme doğrudan beton veya toprak zemin üzerinde, ıslak ve rutubetli yerlerde yapılmaz.
- Yalıtım camları uzun kenar üzerine, dike yakın durumda (yaklaşık 10 derecelik açı ile) yerleştirilmiş paletler üzerine ve palet tabanına dik oturacak şekilde stoklanır.
- Her bir yalıtım camı arasına ayırıcı (örneğin mantar takoz) konularak camların birbirine doğrudan teması önlenir.
- Camın arkası palete yaslanır; noktasal yük binmelerinden ve yalıtım camının tek camının tabana değmesinden kaçınılır.
Son maddenin gerekçesi de belgede yazılı: aksi hâlde basınç değişikliğine bağlı şişmeler ve 2–3 misli kuvvet yüklenmesi sonucunda kırılmalar meydana gelebilir. Yalıtım camları ayrıca yağmur, güneş, su ve benzeri dış hava şartlarından korunur.
Cam elleçlemede ikinci konu iş güvenliğidir. Ünite ağırlığı iki kişinin taşıma sınırını aşıyorsa vakumlu tutucu kullanılır; kesilmez eldiven ve koruyucu gözlük, cam taşıyan her ekipte bulunması gereken asgari donanımdır. Uygun cam taşıma vakum tutucuları ve iş güvenliği ekipmanları mağazamızın ilgili kategorilerinde yer alıyor.
Donanım ve montaj malzemesi nerede saklanır?
Doğramanın yanında giden ikinci yük grubu, montaj malzemesi ve donanımdır. Şartname bunlar için de ayrı bir depolama tarifi veriyor: malzemeler sahaya hasar görmemiş orijinal sandıklarında, üzerlerinde montaj öncesi çıkartılabilen, çizilmelere karşı koruyucu film tabakalı naylona sarılmış gibi önlemler alınarak sevk edilir. Saklama koşulu ise net: kuru, yeterli havalandırması olan, nem, direkt güneş ışığı ve su gibi değişken hava koşullarından etkilenmeyecek ortam. Devamında da üretici firmanın belirlediği saklama koşullarına uyulur deniyor — yani teknik föy, şantiye alışkanlığının önündedir.
Yangın kapılarında iki ek şart var. Depolama bölgesinin zemininde, malzemede kimyasal bozulmaya yol açabilecek sülfat, kül ve benzeri malzeme bulunmamalıdır; ayrıca tüm yangın kapıları etiketlenmeli ve etiket üzerinde seri numarası olmalıdır. Şantiyede etiketi kaybolan bir yangın kapısının izlenebilirliği de kaybolur.
Elastik parçalar ayrı bir başlık. Sineklikte olduğu gibi, malzemenin sıcaklık ve nem nedeniyle yağını kaybetmesi sertleşmesine, sertleşme de montajda yırtılmasına yol açabilir; bu yüzden kutusu içinde ve naylon ambalajında, rutubetsiz ortamda, tahta palet veya raf üzerinde yatay istiflenerek saklanır. Aynı mantık conta, fitil ve kimyasal ürünler için de geçerlidir: üç katmanlı sızdırmazlık kurgusundaki bant ve mastiklerin raf ömrü ile saklama sıcaklığı, ambalajın üzerinde yazılıdır ve şantiye konteynerinde yaz sıcağında aşılabilir.
Mağazadan
STROXX Boyacı Örtüsü & Koruma Keçesi — 50 m, 250 g/m²
Emici pamuklu keçeden üretilmiş 250 g/m² koruma örtüsüdür; alt yüzeyi 40 g/m² kaymaz PE kaplamalıdır ve 1 m genişliğinde rulo olarak kesilerek kullanılır.
Teslim alırken neye bakılır?
Teslim alma, hasarın kime ait olduğunun belirlendiği tek andır. Kamyon ayrıldıktan sonra yapılan tespitin karşılığı yoktur. Sahada beş dakikada yapılabilecek kontrol şudur:
- Palet ve ambalaj bütünlüğü: kırık palet, ezik köşe, yırtılmış naylon, ıslanma izi.
- Ambalajın havalandırmaya izin verip vermediği; tamamen sızdırmaz sarım varsa fotoğrafla kayda alınması.
- Koruyucu folyonun profil üzerinde eksiksiz durması.
- Cam paketlerinde ayırıcıların yerinde olması ve paletin dike yakın açıyla sabitlenmiş olması.
- Sevk irsaliyesindeki adet ve ölçülerin doğrulanması; eksik parçanın tutanağa yazılması.
- Stok yerinin hazır olması: kapalı, havalandırılan, güneş almayan, zemini kuru bir alan.
Bu kontrolün çıktısı bir tutanak olmalı. Fotoğraf ve tarih, sonradan yapılacak her tartışmanın tek dayanağıdır. Montaj aşamasına geçmeden önce pencere montajı rehberimizdeki hazırlık başlıklarını gözden geçirmek, saha ile üretim arasındaki bilgi kaybını azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğrama yatay istiflenebilir mi?
Şartname depolamayı dik vaziyette tarif ediyor: doğramalar montaj yerinde taşıma sehpasında veya benzeri bir platform üzerinde dik olarak depolanır. Yatay istif, alt sıradaki doğramaya yük bindirdiği ve kasada eğrilik riski oluşturduğu için tarif edilen yöntem değildir.
Koruyucu folyo kirlendiği için sökülebilir mi?
Hayır. Madde açıkça, montaj sonrası koruyucu folyoların harç, alçı ve benzeri kirliliklerden dolayı kaldırılmayacağını söylüyor. Folyonun kalma süresi ise profil üreticisinin teknik dosyasında tanımlıdır; süre bilinmiyorsa üreticiden yazılı olarak istenmelidir.
Doğrama açık alanda brandayla örtülerek bekletilebilir mi?
Tarif edilen koşul kapalı ve havalandırılabilen bir alandır. Branda güneşi keser ama havalandırmayı da keser; ambalajın sera etkisi yapmaması şartıyla çelişir. Kapalı alan yoksa, en azından gölgeli, üstü örtülü ve yanları açık, zemini kuru bir alan tercih edilmelidir.
Yalıtım camı neden doğrudan zemine oturtulmaz?
Ünitenin tek camının tabana değmesi noktasal yük oluşturur. Belgede belirtildiği gibi, basınç değişikliğine bağlı şişmeler ve 2–3 misli kuvvet yüklenmesi sonucunda kırılma meydana gelebilir. Bu nedenle cam, palet tabanına dik oturacak şekilde ve arasına ayırıcı konularak stoklanır.
Kamyon Kapıda Beklerken
Depolama, montaj bütçesinin görünmeyen kalemidir. Sehpa, takoz, ayırıcı ve kapalı bir stok alanı; hepsi birlikte bir doğramanın bedelinin altında kalır, ama bunlardan biri eksik olduğunda hasar tek bir doğramayla sınırlı kalmaz. Sahaya çıkmadan önce stok yerinin belirlenmiş, sehpaların sayılmış ve teslim tutanağının hazır olması, montaj gününü değil, montajdan önceki üç haftayı kurtarır.
Montaj ve uygulama başlıklarındaki diğer yazıları Montaj ve Uygulama kategorimizde takip edebilir, montaj malzemesi ve elleçleme ekipmanı için montaj teknolojisi ve malzeme işleme kategorimizi inceleyebilir, proje bazlı tedarik için Teklif Alın sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri (Y-3). Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı: 32636. Belgeye erişim
