Kör kasa, doğramanın asıl kasası ile kaba duvar arasında kalan boşluğu dolduran ve montajın taşıyıcı zeminini oluşturan ara kasadır. Ölçüsü duvar genişliğine göre belirlenir, ankraj milleriyle duvara sabitlenir ve montaj köpüğüyle desteklenir. Asıl kasa daha sonra bu kör kasa üzerine vidalanır. Kaba yapı boşluğu düzgün ve ölçüsündeyse kör kasaya her zaman gerek duyulmaz.
Sahada kör kasa çoğu zaman “duvarcı işi” sayılıp geçiştirilir. Oysa kapı ya da pencere kanadının yıllar sonra kasıp kasmayacağı, büyük ölçüde o kaba imalat aşamasında belirlenir. Aşağıda kör kasanın ne olduğunu, hangi durumlarda gerektiğini ve montajın hangi kontrollerden geçmesi gerektiğini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi (Resmî Gazete, 18.08.2024 / 32636) hükümlerine dayanarak ele alıyoruz.
İçindekiler
- Kör kasa nedir, ne işe yarar?
- Kör kasa her montajda gerekli midir?
- Kör kasa hangi malzemeden yapılır?
- Kör kasa montajı adım adım nasıl yapılır?
- Alüminyum doğramada kör kasa ısı köprüsü yapar mı?
- Yangın kapılarında kör kasa uygulaması neden farklıdır?
- Sahada en sık görülen kör kasa hataları
- Sıkça Sorulan Sorular
Mağazadan
STROXX Su Terazisi — 1800 mm, 2 Tutamaklı
Ölçüm hassasiyeti normal pozisyonda ± 0,3 mm/m, ters pozisyonda ± 0,75 mm/m’dir; alüminyum profil gövde üzerinde üç libella bulunur.
Kör kasa nedir, ne işe yarar?
Kör kasa, kapı veya pencerenin görünen kasası ile kaba duvar boşluğu arasına yerleştirilen ara elemandır. Y-3 Şartnamesi, kör kasalı montaj uygulaması olan çelik kapılarda kör kasayı “iç-dış kasanın duvar ile arasındaki boşluğu uygun şekilde doldurmaya yarayan” eleman olarak tanımlar ve ölçüsünün duvar genişliği ölçüsünde olmasını ister.
Pratikte üç işi birden görür. Birincisi, kaba yapı ile bitmiş doğrama arasındaki ölçü farkını kapatır; duvar kalınlığı ne olursa olsun asıl kasa aynı standart ölçüde kalabilir. İkincisi, ankrajın yükünü tek bir çerçeve üzerinden dağıtır; asıl kasa doğrudan duvara vidalanmak zorunda kalmaz. Üçüncüsü, sıva, alçı ve boya işleri sürerken doğramanın şantiyeye hiç girmeden bekleyebilmesini sağlar. Doğramanın ne zaman ve nasıl teslim alınacağı ayrı bir disiplin konusudur; bu tarafı şantiyede doğrama depolama yazısında ayrıntılandırdık.
Kör kasa her montajda gerekli midir?
Hayır. Şartname, alüminyum pencereler için bu kararı doğrudan boşluğun durumuna bağlar: “Pencere boşlukları uygun ise uygulamada kör kasaya gerek görülmemektedir.” Yani boşluk ölçüsünde, gönyesinde ve teraziye yakınsa doğrama doğrudan yapıya bağlanabilir.
Kör kasayı zorunlu kılan durumlar genelde şunlardır: duvar kalınlığının değişken olduğu imalatlar, kaba yapı boşluğunun ölçü tutmadığı ve düzeltilemediği yerler, doğramanın çok geç teslim alınacağı programlar ve kapı imalatçısının kendi sistem detayında kör kasayı öngördüğü modeller. Şartname bu son noktayı ayrıca vurgular: kör kasa kullanılan montajlarda kör kasa uygulaması kapı imalatçısı tarafından yapılmalı, boyutları da projede seçilen marka ve modele göre belirlenmelidir.
Karar hangi yönde olursa olsun, montajdan önce boşluğun kontrol edilmesi yükleniciye ait bir sorumluluktur. Şartname hazırlık başlığında bunu açıkça yazar: montaj yapılacak kapı boşluğunun kontrolleri montaj başlamadan önce yapılmalı; kasa montajını etkileyecek düzeydeki ölçü hataları, duvarın çap olması ve gönye kaçıklığı gibi kusurlar düzeltilmelidir.
Kör kasa hangi malzemeden yapılır?
Sahada en yaygın olanı galvanizli veya boyalı sac profilden imal edilen çelik kör kasadır. Ahşap kör kasa da kullanılır; bu durumda kesitin ve emprenye durumunun proje detayına uygun olması gerekir.
Belirleyici olan, kör kasanın kendisinden çok ona bağlanacak elemanlardır. Şartname bağlantı elemanları ve ankrajların alüminyum, paslanmaz çelik veya çinko kaplamalı çelik olmasını; montajda kör kasanın malzemesine uygun olarak galvaniz kaplamalı montaj vidalarının kullanılmasını ister. Gazbeton, tuğla ve bims gibi bloklarla örülmüş duvarlarda ise duvara uygun dübel seçimi zorunludur — beton için seçilen bir ankraj, gazbetonda beklenen sıyırma direncini vermez. Uygun dübel, ankraj ve montaj vidası grupları için yapı bileşenleri için bağlantı elemanları kategorisine ve daha geniş kapsamlı bağlantı ve sabitleme teknolojisi ürün grubuna bakabilirsiniz.
Mağazadan
STROXX 3D Yeşil Çapraz Çizgi Lazer 360° – Tripod Dahil
Üç lazer diyotuyla 360° çapraz çizgiler yansıtır ve kendiliğinden dengeleme yapar; eğim fonksiyonu manuel açı ayarına izin verir.
Kör kasa montajı adım adım nasıl yapılır?
Aşağıdaki sıra, şartnamenin uygulama esaslarındaki kontrol noktalarını saha diliyle özetler. Bu anlatım, doğrama ve kapı üreticisinin kendi montaj talimatının yerine geçmez; sistem firmasının yazılı olarak onayladığı detay çizimi her durumda esastır.
- Boşluğu kontrol edin. Ölçü, gönye kaçıklığı ve duvarın çap olup olmadığı montajdan önce tespit edilir; kusur varsa kör kasa yerleştirilmeden düzeltilir.
- Yüzeyi hazırlayın. Uygulama yapılacak yüzeyler tozdan ve öncül imalat kalıntılarından arındırılmış, düzgün, mastarında ve terazisinde olmalıdır.
- Kör kasa ölçüsünü duvara göre belirleyin. Çelik kapıda kör kasanın ölçüsü duvar genişliği ölçüsünde olur; kalınlık farkı sonradan pervazla kapatılmaya çalışılmaz.
- Kasayı boşluğa alın ve geometrisini kilitleyin. Şartname montajın şakulünde, terazisinde ve diyagonalinde yapılmasını ister. Diyagonal ölçü iki köşegen arasında farksız olmalıdır; bu kontrol için lazermetre ve dijital su terazisi gibi ölçüm aletleri işi hızlandırır.
- Ankrajlayın. Kör kasa ankraj milleri ile duvara sabitlenir; şartname çelik kapı uygulamasında en az Ø8 çapında mil şartı koyar.
- Boşluğu destekleyin. Kör kasa montaj köpüğü ile desteklenir. Köpük burada dolgu değil, destek ve yalıtım görevindedir; kürlenmeden kanat takılmaz.
- Asıl kasayı bağlayın. İç kasa kör kasa üzerine vidalanarak monte edilir. Ardından kanat takılır; kanadın kasaya ve fitiline kasmadan oturduğu, fitilin tüm çevrede eşit sıkıştığı kontrol edilir.
Montaj köpüğü, silikon ve mastik gibi kimyasallarla çalışırken üretici güvenlik bilgi formundaki uyarılara uyun; kapalı hacimde havalandırma, uygun eldiven ve göz koruması ihmal edilmemelidir.
Alüminyum doğramada kör kasa ısı köprüsü yapar mı?
Yapabilir; şartname bu riski adıyla tanımlar ve önlemi de sayısal olarak verir. Çelik ankraj kullanımında ankraj ile alüminyum arasında yalıtım sağlanması gerekir. Kör kasa uygulamalarında ise çelik kör kasa ile alüminyum profil arasında 3 mm kalınlığında, ısı iletim katsayısı en fazla 0,040 W/mK olan yalıtım bandı kullanılmalıdır. Alüminyum pencereler için ayrıca “çelik kör kasa ile profil arasında ısı kaybı oluşmamalıdır” hükmü yer alır.
Bu ayrıntı atlandığında sorun ilk kışta yüzey yoğuşması olarak görünür ve çoğu zaman doğramanın kendisine fatura edilir. Oysa kaynak, metalden metale kurulan doğrudan temastır. Doğramanın kenar bölgesindeki katman mantığını pencere montajında üç katmanlı sızdırmazlık yazısında ayrıntılı anlattık.
Aynı mantığın devamı olarak şartname, doğramaların montaj sonrasında tüm kenarları boyunca duvardan veya kör kasadan ayrılmış olmasını ve doğrudan temas etmemesini şart koşar. Aradaki pay, doğrama ölçülerine göre hesaplanan ısıl genleşme payıdır. Ahşap doğrama bölümünde bu pay somutlaştırılır: kaba duvar ölçülerinden üst ve yanlar olmak üzere üç kenarda 10-12 mm poliüretan köpük boşluğu bırakılması istenir.
Yangın kapılarında kör kasa uygulaması neden farklıdır?
Çünkü orada kasa-duvar arası boşluk, performansın parçasıdır. Şartname yangın kapısı montajında kasanın iki yanında en az 5, üstten en az 3 noktadan duvara bağlanmasını; imalatta çelik kör kasa kullanılıyorsa montajın kaynakla veya uygun onaylı vida-dübel ile yapılmasını ister.
Kritik hüküm dolguyla ilgilidir: montajı tamamlanmış kasanın duvar ile arasındaki boşluk, test numunesinde belirtilen mineral yünleri, yangına dayanımlı köpükler veya alçı levha gibi dolgu malzemesi ile aynı olmalıdır. Standart montaj köpüğüyle doldurulan bir yangın kapısı kasası, sertifikadaki numuneden farklı bir imalata dönüşür. Gazbeton duvarda ise ankraj millerinin sabitlenmesine uygun dübel seçimi ayrıca vurgulanır.
Mağazadan
STROXX Lazer Mesafe Ölçer 100 m — Mesafe/alan/hacim, pythagoras
±2 mm hassasiyetle 100 metreye kadar ölçüm yapar; mesafe, alan, hacim ve pisagor fonksiyonları ile 100 ölçüm saklayan dahili hafızası vardır.
Sahada en sık görülen kör kasa hataları
- Diyagonal ölçülmeden ankrajlamak. Terazi ve şakül tutarken köşegenler farklıysa kanat kasar; hata asıl kasa takıldıktan sonra düzeltilemez.
- Yanlış dübel. Gazbeton ve bims duvara beton dübeli çakmak, ilk yıllarda gevşemeye yol açar.
- Yalıtım bandının atlanması. Alüminyum profil ile çelik kör kasanın doğrudan teması, yoğuşma şikâyetlerinin sessiz kaynağıdır.
- Köpüğü taşıyıcı sanmak. Montaj köpüğü destek ve yalıtım elemanıdır; ankrajın yerini tutmaz.
- Kör kasayı imalatçı detayı olmadan üretmek. Boyut, projede seçilen kapı markası ve modeline göre değişir; şantiyede standartlaştırılamaz.
- Koruyucu folyoyu erken sökmek. Şartname folyonun harç ve alçı kirliliği gerekçesiyle kaldırılmamasını, her durumda montajdan en fazla 1,5 ay sonra kaldırılmasını ister.
Sıkça Sorulan Sorular
Kör kasa ile kasa arasındaki fark nedir?
Kör kasa duvara sabitlenen, görünmeyen ara çerçevedir; asıl kasa ise kanadın bağlandığı, bitmiş yüzeyde görünen kasadır. Şartname sıralamayı açıkça verir: iç kasa, kör kasa üzerine vidalanarak monte edilir.
Kör kasa ölçüsü nasıl belirlenir?
Çelik kapı uygulamasında kör kasanın ölçüsü duvar genişliği ölçüsünde olmalıdır. Bunun dışındaki boyutlar projede seçilen kapı marka ve modeline göre değiştiğinden, kesin ölçü kapı imalatçısının detayından alınır.
Kör kasa montajını kim yapmalı?
Şartname, kör kasa kullanılan montajlarda kör kasa uygulamasının kapı imalatçısı tarafından yapılmasını öngörür. Boşluk kontrolü ve kusurların giderilmesi ise montaj öncesinde yüklenici firmanın sorumluluğundadır.
Kör kasa olmadan montaj yapılabilir mi?
Evet. Alüminyum pencereler için şartname, pencere boşlukları uygunsa kör kasaya gerek görülmediğini belirtir. Bu durumda doğrama, duvar cinsine uygun ankraj ve dübellerle doğrudan yapıya bağlanır.
Kör kasa yerleştirildikten sonra hangi kontrol yapılmalı?
Şakül, terazi ve diyagonal birlikte kontrol edilir. Kanat takıldıktan sonra kasma olmaması, fitilin çalışma alanını aşan boşluk bulunmaması ve fitilin tüm kanat çevresinde eşit sıkışması aranır.
Duvar Örülmeden Önce
Kör kasa, montajın en görünmez ama en geri dönülmez adımıdır. Sıva atıldıktan sonra gönye kaçıklığını düzeltmenin yolu yoktur; kalan tek seçenek kanat ayarlarıyla hatayı gizlemeye çalışmaktır ve bu, birkaç yıl içinde donanımı yorar. Bu nedenle kaba imalat aşamasında ayrılan yarım saatlik kontrol, sonradan yapılacak servis ziyaretlerinden daha ucuza gelir.
Montaj sürecinin bütününe hâkim olmak isterseniz pencere montajı rehberimizle başlayabilir, diğer saha yazılarımıza montaj ve uygulama kategorisinden ulaşabilirsiniz. Projenizdeki duvar tipine uygun ankraj, dübel ve montaj vidası seçimi için ekibimize teklif formu üzerinden ulaşabilirsiniz.
Kaynak
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi (Resmî Gazete, 18.08.2024 / 32636). webdosya.csb.gov.tr
