Montaj sonrası doğrama temizliği, kanat ayarı biter bitmez değil, ıslak imalatlar tamamlandıktan sonra yapılır. Harç, alçı ve köpük artığı yüzeye kurumadan alınır; koruyucu folyo montaj boyunca üzerinde kalır ve Y-3 Şartnamesi’ne göre montajdan en geç bir buçuk ay sonra sökülür. Temizlik, teslim tutanağının bir parçasıdır.
Sahada en çok tartışılan konulardan biri budur: doğramayı kim, ne zaman ve neyle temizleyecek? Montaj ekibi işini bitirip çıkar, sıva ve boya ekibi gelir, kaba temizlik firması en son devreye girer. Aradan geçen haftalarda profil yüzeyine kuruyan alçı, çelik spatulayla kazınan harç ve güneşte kavrulmuş folyo yapışkanı, kusursuz monte edilmiş bir doğramayı teslimde kusurlu hâle getirir. Bu yazı, montajı biten doğramanın teslime kadar geçen süreçte nasıl korunacağını ve nasıl temizleneceğini anlatıyor.
İçindekiler
- Montaj Sonrası Temizlik Neden Teslimin Bir Parçasıdır?
- Koruyucu Folyo Ne Zaman Sökülür?
- Hangi Kirlilik Nasıl Alınır?
- PVC, Alüminyum ve Ahşap Aynı Yöntemi Kaldırır mı?
- Sahada En Sık Yapılan Beş Temizlik Hatası
- Teslim Öncesi Kontrol Hangi Sırayla Yapılır?
- Sıkça Sorulan Sorular
Mağazadan
STROXX Boyacı Örtüsü & Koruma Keçesi — 25 m, 250 g/m²
Alt yüzeyi, düz yüzeylerde kaymayı önleyen 40 g/m² PE kaplamayla kaplanmış, 250 g/m² gramajlı emici pamuklu keçedir.
Montaj Sonrası Temizlik Neden Teslimin Bir Parçasıdır?
Doğrama, şantiyeye geldiği andan itibaren tek bir şeye karşı savunmasızdır: kendisinden sonra gelen imalatlara. Sıva harcı, alçı, şap suyu, boya spreyi, kaynak kıvılcımı ve taşlama tozu; hepsi doğrama yerine takıldıktan sonra ortaya çıkar. Bu yüzden temizlik, montaj ekibinin son işi değil, teslim sürecinin ilk maddesidir.
Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi, imalatın korunmasını ayrı bir başlık altında düzenler ve şu ilkeyi koyar: uygulama alanı temizlenip kontrol edildikten sonra imalat baloncuklu naylon ve benzeri malzemeye sarılarak korumaya alınır; imalat üzerinde çalışma devam edecekse, ancak her türlü tedbir alındıktan sonra çalışmaya izin verilir. Yani koruma, temizliğin yerine geçen bir tedbir değil, temizlikten sonra gelen bir aşamadır.
Pratikte bunun anlamı şudur: montaj bittiğinde doğrama teslim edilmez, korumaya alınır. Teslim, ıslak imalatlar bittikten sonra yapılan son temizlikle birlikte gerçekleşir. İki aşamayı birbirine karıştıran şantiyelerde, montaj kusursuz olsa bile teslim tutanağına yüzey kusuru yazılır.
Koruyucu Folyo Ne Zaman Sökülür?
Koruyucu folyo, profil görünen yüzeyini üretim, nakliye ve montaj boyunca koruyan tek katmandır. Şartname, alüminyum sistemlerde profiller üzerindeki koruyucu folyo bantların imalat ve montaj esnasında sökülmemesini, yalnızca köşe presi yapılan bölümün lokal olarak kaldırılmasını şart koşar. Aynı belge, PVC profiller için de görünen yüzeylerin montajdan sonra kolay sökülebilecek, leke bırakmayacak özellikte koruyucu bantla kaplı olmasını ister.
Sökme zamanı için ise net bir sınır vardır: kapı ve pencerelerin binaya montajı sonrası koruyucu folyolar, harç ve alçı gibi kirlilikler yüzünden kaldırılmaz; her durumda montajdan en fazla 1,5 ay sonra kaldırılır. Daha uzun süre koruma gereken durumlarda doğrama profillerinin ve camların üzerine koruyucu sprey polimer tabaka püskürtülerek koruma sağlanır.
Bu iki cümle, sahadaki iki uç hatayı birden kapatıyor. Birincisi, montaj biter bitmez folyoyu söküp doğramayı sıva ekibinin insafına bırakmak. İkincisi, folyoyu aylarca üzerinde unutup güneşte sertleşmiş yapışkanı sonradan sökmeye çalışmak. Şantiye programı uzuyorsa çözüm folyoyu daha uzun tutmak değil, sprey polimer korumaya geçmektir.
Mağazadan
STROXX Alüminyum Maket Bıçağı — 18 mm
18 mm genişliğindeki kırılabilir uç, folyo ve benzeri malzemelerde hassas ve temiz kesim yapılmasına imkân tanır.
Hangi Kirlilik Nasıl Alınır?
Doğrama üzerindeki kirliliklerin tamamı aynı yöntemle alınmaz. Aşağıdaki tablo, sahada en sık karşılaşılan artıkları ve doğru yaklaşımı özetliyor. Her satırda esas olan, ürünün teknik föyünde yazan uygulama talimatıdır; bu anlatım üretici talimatının yerine geçmez.
| Kirlilik | Doğru zamanlama | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Taze harç, alçı, şap suyu | Kurumadan, aynı gün | Bol su ve yumuşak sünger; kuruduktan sonra kazımak yerine ıslatarak yumuşatmak |
| Kürlenmemiş poliüretan köpük | Hemen | Köpük temizleyici ile; yüzeye yayılmadan, dıştan içe doğru |
| Kürlenmiş taşkın köpük | Üreticinin belirttiği kürlenme süresi dolduktan sonra | Kasaya zarar vermeyecek şekilde kesici aletle kesilir; sökülerek koparılmaz |
| Silikon ve mastik artığı | Yüzeye yayılmadan, uygulama sırasında | Ürüne uygun düzeltme aparatı; kürlendikten sonra mekanik müdahale gerekir |
| Folyo yapışkanı kalıntısı | Folyo söküldüğü gün | Yüzey uyumluluğu üretici tarafından onaylanmış temizleyici; küçük bir alanda önce denenir |
| Metal talaşı, taşlama tozu | Aynı vardiya içinde | Kuru fırça ve emiş; ıslak bezle sürtmek talaşı yüzeye gömer |
Kürlenmiş köpük konusunda şartname doğrudan bir yöntem tarif eder: köpüğün kuruma süresi geçtikten sonra taşan köpükler kasaya zarar vermeyecek şekilde kesici bir aletle temizlenir ve kuruma süresi üretici firmanın talimatına göre değiştiği için bu süreye uyulması gerekir. Üç katmanlı sızdırmazlık düzeninde köpüğün orta katman olduğu düşünülürse, erken kesilen köpüğün derz içindeki işlevini de bozduğu görülür.
PVC, Alüminyum ve Ahşap Aynı Yöntemi Kaldırır mı?
Hayır. Üç malzemenin yüzey davranışı birbirinden ayrıdır ve tek bir temizleyiciyle üçünü birden geçmek, en az bir yüzeyi riske atar.
PVC profilde asıl risk, mat yüzeyin çizilmesi ve parlaklık farkı oluşmasıdır. Çizik, kirden farklı olarak geri alınamaz; bu yüzden aşındırıcı sünger ve metal spatula kullanılmaz. Alüminyumda elektrostatik toz boya veya eloksal katmanı korunur; katmanı bozan bir müdahale, korozyona açık bir yüzey bırakır. Ahşap doğramada ise su, temizleyicinin kendisinden daha büyük bir sorundur: yüzeyde bekleyen nem, lake veya vernik katmanının altına girer.
Ortak kural şudur: kullanılacak temizleyicinin o yüzeyle uyumlu olduğu, ürünün teknik föyünde yazıyor olmalıdır. Föyde yazmayan bir çözücü, “genelde işe yarıyor” gerekçesiyle denenmez. Denenecekse, görünmeyen küçük bir alanda denenir. Doğrama yüzeyleri için geliştirilmiş montaj ve yapı bileşenleri temizlik ürünleri ile genel amaçlı teknik sprey ve bakım ürünleri arasındaki fark tam olarak buradadır.
Sahada En Sık Yapılan Beş Temizlik Hatası
- Kuruyan harcı kazımak. Çelik spatula veya maket bıçağı, harcı alır ama altındaki yüzeyi de alır. Doğru yol, ıslak bezle yumuşatıp beklemektir.
- Folyoyu erken sökmek. Sıva ve boya işi bitmeden sökülen folyo, doğramayı bütün ıslak imalata açar. Şantiyede doğrama depolama disiplini, montajdan sonra da devam eder.
- Basınçlı su tutmak. Basınçlı su, derz dolgusunun ve sızdırmazlık bantlarının kenarından içeri girer; kurumamış montaj derzinde bu, sonradan görünmeyen bir kusur bırakır.
- Camın önünde taşlama ve kaynak yapmak. Sıcak kıvılcım cam yüzeyine gömülür ve temizlikle alınmaz. Bu kusur, camın değişmesiyle sonuçlanır.
- Donanımı da aynı temizleyiciyle silmek. Kilit, ispanyolet ve menteşe yüzeyleri korozyona karşı kaplanmıştır; profil için seçilen bir çözücü bu kaplamayı zedeleyebilir. Donanım, üreticinin bakım talimatına göre ayrı ele alınır.
Teslim Öncesi Kontrol Hangi Sırayla Yapılır?
Temizlik tek başına bir teslim işlemi değildir; doğramanın çalıştığını gösteren kontrollerle birlikte anlam kazanır. Sıralama önemlidir, çünkü temizlikten sonra yapılan bir ayar, temizlenmiş yüzeyi yeniden kirletir.
Önce folyo ve koruma bantları sökülür. Ardından yüzey temizliği yapılır. Sonra kanat ayarı, kilit karşılığı ve kör kasa ile iç kasa arasındaki bitişler kontrol edilir. En son cam yüzeyi silinir ve su tahliye kanalları açık mı diye bakılır. Bu sıra bozulursa, teslim günü ikinci bir temizlik gerekir.
Kontrolün yazılı hâle gelmesi ayrıca önemlidir. Yüzey kusuru fotoğrafla kayıt altına alınmadıysa, aylar sonra kusurun montajdan mı yoksa sonraki imalatlardan mı geldiği tartışılamaz. Pencere montajı rehberinde anlatılan montaj adımlarının teslim tarafındaki karşılığı budur.
Sıkça Sorulan Sorular
Koruyucu folyoyu montajdan hemen sonra sökebilir miyim?
Hayır. Y-3 Şartnamesi, montaj sonrasında folyoların harç, alçı ve benzeri kirlilikler nedeniyle kaldırılmamasını istiyor. Folyo, kendisinden sonra gelen ıslak imalatlara karşı tek koruma katmanıdır. Sökme işlemi, o mekândaki sıva ve boya işleri bittikten sonra yapılır.
Folyo en geç ne zaman sökülmelidir?
Şartnameye göre her durumda montajdan en fazla 1,5 ay sonra kaldırılır. Şantiye programı bu süreyi aşacaksa, folyoyu daha uzun bekletmek yerine doğrama profillerine ve camlara koruyucu sprey polimer tabaka uygulanması öngörülür.
Taşan montaj köpüğünü ne zaman kesmeliyim?
Köpüğün kürlenme süresi dolmadan değil. Şartname, kuruma süresi geçtikten sonra taşan köpüklerin kasaya zarar vermeyecek şekilde kesici bir aletle temizlenmesini, kuruma süresinin ise üretici talimatına göre değiştiğini belirtiyor. Erken kesilen köpük hem derzde boşluk bırakır hem kasayı zorlar.
PVC profilde çizik oluştuysa temizlikle giderilir mi?
Çizik bir kirlilik değil, yüzey kaybıdır; temizlikle geri gelmez. Bu yüzden aşındırıcı sünger, çelik yün ve metal spatula profil yüzeyinde kullanılmaz. Kuruyan kirliliği ıslatarak yumuşatmak, kazımaktan her zaman daha güvenlidir.
Doğrama donanımını da profille aynı ürünle silebilir miyim?
Önerilmez. Kilit, ispanyolet ve menteşe yüzeylerindeki korozyon koruma kaplaması, profil için seçilen bir çözücüden etkilenebilir. Donanım için üreticinin kendi bakım ve temizlik talimatı esas alınır.
Teslim Günü Geldiğinde
Montaj sonrası temizlik, işin sonuna eklenen bir nezaket değil, doğramanın nasıl teslim edileceğini belirleyen teknik bir aşamadır. Folyo doğru zamanda sökülürse, kirlilik kurumadan alınırsa ve yüzeyle uyumlu ürün kullanılırsa, teslimde konuşulacak tek şey doğramanın performansı olur. Aksi hâlde kusursuz bir montaj, birkaç çizik yüzünden tartışmaya açılır.
Bu anlatım, kullanılan ürünlerin üretici uygulama talimatının yerine geçmez. Temizleyici, sprey ve koruyucu kaplamalarda üreticinin güvenlik bilgi formuna ve uygulama talimatına uyulması, kişisel koruyucu donanım kullanılması gerekir. Şantiyenizde kullandığınız doğrama tipine uygun temizlik ve koruma ürünlerini birlikte belirlemek isterseniz, teklif formumuz üzerinden ekibimize projenizin detaylarını iletebilirsiniz. Montaj ve uygulama konusundaki diğer yazılara Montaj ve Uygulama kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Y-3 Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi (Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı 32636). Erişim adresi
