Pencere montajında sık yapılan hatalar üç yerde toplanır: ölçü ve boşluk hazırlığı, sabitleme ve takoz düzeni, derzin katmanlı kapatılması. Bu üçünde yapılan yanlışlar montajın hemen ardından görünmez; altı ay ile iki yıl arasında kanat sarkması, hava sızıntısı veya kasa çevresinden su alma olarak geri döner.
Aşağıdaki on iki hata, sahada en çok karşılaşılanlardır. Her birinin yanında, Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi’nin ilgili kuralı verilmiştir; çünkü bu hataların çoğu bilgi eksikliğinden değil, kuralın bilinip uygulanmamasından kaynaklanır.
İçindekiler
- Ölçü ve boşluk hataları (1–3)
- Sabitleme ve takoz hataları (4–7)
- Derz ve sızdırmazlık hataları (8–10)
- Teslim ve bakım hataları (11–12)
- Bu hatalar neden tekrar ediyor?
- Sıkça Sorulan Sorular
- Bu Listeyi Ekibe Asın
Mağazadan
STROXX Lazer Mesafe Ölçer 100 m — Mesafe/alan/hacim, pythagoras
0,05-100 m aralığında ±2 mm hassasiyetle ölçer; mesafe, alan, hacim ve pisagor fonksiyonlarının yanında 100 kayıtlık hafızası vardır.
Ölçü ve boşluk hataları (1–3)
1. Boşluğu tek noktadan ölçmek. Kaba yapı boşluğu nadiren dikdörtgendir. Genişlik üstten, ortadan ve alttan; yükseklik iki kenardan ve ortadan ölçülür, en küçük değer esas alınır. İki köşegen ölçülerek boşluğun gönyesinde olup olmadığı kontrol edilir. Tek ölçüyle üretime giren doğrama sahada telafi edilmeye çalışılır ve bu telafi genellikle derz genişliğinden feragat edilerek yapılır.
2. Derz boşluğunu daraltmak. Şartname bu konuda alt sınır koyuyor: derz boşluğu doğrama boyutlarına göre sistem sahibi firmanın belirlediği mesafelerde olacak, hiçbir zaman 5 mm’nin altında olmayacaktır. Bu boşluk keyfî bir pay değildir; malzemenin sıcaklıkla genleşmesini ve yapının oturmasını karşılar. Sıfıra yakın derzde ne katman kurulabilir ne de mastik gerilmeyi karşılayabilir.
3. Kirli veya gevşek yüzeye uygulama yapmak. Bant ve mastik yalnızca sağlam, kuru, tozsuz ve gevşek parça içermeyen yüzeye tutunur. Sıva kalıntısı üzerine yapıştırılan bant, sıvayla birlikte kalkar. Astar gerekliliği ürünün teknik föyünde belirtilir ve yüzey çiftine göre değişir.
Mağazadan
STROXX Duvar Dedektörü — Kablo/ahşap/metal tespit, 9V pil, çantalı
Manyetik metali 120 mm, manyetik olmayan metali 100 mm ve AC kabloyu 50 mm derinliğe kadar tespit eder; ahşap tespiti derin modda 38 mm'ye çıkar.
Sabitleme ve takoz hataları (4–7)
4. Sabitleme aralığını aşmak. Şartname düzeni net veriyor: doğrama, yatay ve düşeyde iç köşeden 15 cm mesafeden başlanarak, aralarındaki mesafe 70 cm’yi geçmeyecek şekilde montaj elemanları ile duvara sabitlenir. Bağlantı elemanları bölümü ise montaj vidası için köşe bağlantılarından en az 100 mm en çok 150 mm’de birer adet, aralığın PVC’de en fazla 700 mm, ahşap ve alüminyumda en fazla 800 mm olmasını istiyor.
5. Duvar tipine bakmadan bağlantı elemanı seçmek. Şartname montaj vidalarını yalnızca beton alt yapıya montajlarda kullanılabilen ürünler olarak tanımlıyor. Gaz beton, bims ve tuğla gibi alt yapılarda mekanik montaj bağlantıları kullanılır. Ayrıca ön deliğin darbesiz matkap ile ve 6 mm çapında açılması isteniyor; darbeli delme deliği genişletir ve tutunmayı zayıflatır.
6. Takoz olarak eline geçeni kullanmak. Şartname bunu açıkça yasaklıyor: takoz olarak ayar imkânı olan, uygun ölçülerde plastik ve ahşap kullanılabilirken, tuğla kırıkları ve benzeri parçalar kesinlikle kullanılmamalıdır. Ayrıca taşıyıcı takoz ile mesafe takozu karıştırılmaz: taşıyıcı takoz düşey yükü aktarır, mesafe takozu yalnızca derz genişliğini korur.
7. Vidayı fazla sıkmak ya da başını açık bırakmak. Şartname sıkma derinliğini tarif ediyor: vida başı kasa yüzeyine oturacak şekilde sadece boşluğunu alacak kadar sıkılmalıdır. Fazla sıkma kasayı çeker ve profili deforme eder. Vida başı ise profil gövde rengine uygun renkte plastik tapa ile kapatılmalı veya delik montaj tapası silikonlanarak kapatılmalıdır.
Mağazadan
blaugelb Sosis ve Kartuş Aplikatörü — 600 ml, 17:1 Kuvvet Aktarımı
600 ml'ye kadar sosis ambalajla ve 290, 300, 310 ml kartuşlarla çalışır; 17:1 kuvvet aktarım oranı yoğun kıvamlı mastiklerde de sıkmayı kolaylaştırır.
Derz ve sızdırmazlık hataları (8–10)
8. Köpüğü taşıyıcı sanmak. Poliüretan köpük derzin orta katmanıdır; ısı ve ses yalıtımı yapar. Sabitleme elemanlarının ve takozların yerini almaz. Yalnızca köpükle oturtulmuş bir doğrama ilk sert rüzgârda kasadan oynar.
9. Fazla köpük sıkmak. Şartname kapı kasası montajında miktarı sınırlıyor: köpük önce üst köşelere L şeklinde sıkılır, ardından gerdirme aparatlarının hizasına gelecek şekilde en az 8 cm, en fazla 10 cm uygulanır ve belirtilen miktardan fazla köpük uygulaması kasanın şişmesine sebep olabilir. Ayrıca taşan köpük ancak kuruma süresi geçtikten sonra kesilir; süre üretici talimatına göre değişir.
10. Derzi tek malzemeyle kapatmak. Derzin üç ayrı işi vardır ve her iş ayrı katmana verilir: iç katman buhar geçişini durdurur, orta katman yalıtır, dış katman yağmuru tutarken difüzyona açık kalır. İç taraf dış taraftan daha sıkı kapatılır. Şartname doğrama-duvar derzinde TS EN 15651-1 standartlarını sağlayan poliüretan mastik ve dış ile iç çevrede UV koruyucu özellikte katkılı poliüretan mastik istiyor. Ayrıntısını üç katmanlı sızdırmazlık yazımızda ele aldık.
Teslim ve bakım hataları (11–12)
11. Su tahliye kanallarını kapatmak. Kasa içine giren su tahliye kanallarıyla dışarı yönlendirilir. Şartname bu deliklerin sistem sahibi firmanın teknik imalat dosyasında tanımlandığı şekilde açılmasını istiyor; ölçü ve konum ürüne özgüdür. Silikonla kapatılan ya da boya ile tıkanan kanal, kasa içinde su birikmesine ve içeri taşmasına yol açar. Aynı hata koruyucu bantta da yapılır: profil koruma bandı zamanında sökülmediğinde güneş altında yüzeyde iz bırakır.
12. Baskı ayarını ve teslim kontrolünü atlamak. Şartname ispanyolet kilit pimlerinin baskı ayar imkânı veren şekilde eksantrik olmasını istiyor; bu ayar teslimde bir kez yapılıp unutulacak bir iş değil, periyodik bakımın parçasıdır. Kapı tarafında ise kasa ve kanat montajı yapıldıktan sonra kilit karşılığı ayarı yapılmalı ve kanadın kasaya oturmasında zorlama, ilave güç harcanması veya kasma olmamalıdır. Kontrol listesini montaj sonrası teslim kontrol listemizde bulabilirsiniz.
Bu hatalar neden tekrar ediyor?
Listeye bakıldığında ortak bir örüntü görünür: hataların neredeyse tamamı, görünmeyen ve kısa vadede sonuç doğurmayan işlerde yapılıyor. Köpüğün fazlası o gün fark edilmez, tıkalı bir tahliye kanalı ilk yağmura kadar sessiz kalır, eksik bir takoz aylar sonra kendini gösterir.
İkinci örüntü ise ekipman ve planlamayla ilgilidir. Şakülü olmayan ekip kasayı gözle dikeye almaya çalışır; tork ayarsız makineyle vida fazla sıkılır; tabancasız uygulamada köpük miktarı tutturulamaz. Saha ekipmanını montaj ekibinin alet listesinde ele aldık.
Üçüncüsü, kabul kriterlerinin işin başında yazılı hâle getirilmemesidir. Kriter belirsizse, teslimde herkes kendi ölçüsüne göre değerlendirir.
Doğru malzeme grubunu montaj ürünleri kategorimizde inceleyebilirsiniz. Bu liste, kullanılan ürünlerin üretici uygulama talimatının yerine geçmez; çelişki hâlinde üreticinin talimatı uygulanır. Kesme, delme ve kimyasal uygulamada koruyucu gözlük ve eldiven kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
En pahalı montaj hatası hangisi?
Maliyet açısından en ağırı, derzin katmanlı kurulmamasıdır. Sabitleme veya ayar hatası çoğu zaman yerinde düzeltilebilirken, kesintili bir derz katmanı için doğramanın çevresinin yeniden açılması gerekir. İkinci sırada tıkanmış su tahliye kanalları gelir; bunlar fark edilene kadar kasa içinde ve duvarda nem hasarı oluşabilir.
Köpük fazla sıkıldıysa ne yapılır?
Kürleşme tamamlandıktan sonra taşan köpük kasaya zarar vermeyecek şekilde kesici aletle temizlenir. Ancak kasa şişmiş ve kanat ayarı bozulmuşsa kesme tek başına yetmez; kasanın gönyesi ve örtme payı kontrol edilir, gerekirse sabitleme ve takoz düzeni gözden geçirilir. Şartname fazla köpüğün kasanın şişmesine sebep olabileceğini açıkça belirtiyor.
Tuğla kırığı takoz olarak neden kullanılmaz?
Şartname bunu kesin bir ifadeyle yasaklıyor. Tuğla kırığı ayar imkânı vermez, ölçüsü belirsizdir, yük altında ufalanabilir ve nem çekerek derz içinde sorun üretir. Takoz olarak ayar imkânı olan, uygun ölçülerde plastik ve ahşap kullanılır.
Bu hataların hepsi teslimde fark edilir mi?
Hayır. Geometri, sabitleme aralığı, takoz düzeni, tahliye kanalları ve koruma bandı teslimde kontrol edilebilir. Ancak derz katmanlarının sürekliliği kapatıldıktan sonra görünmez hâle gelir; bu yüzden katman kontrolü kapatma anında yapılır ve fotoğrafla kayda alınır.
Bu Listeyi Ekibe Asın
On iki maddenin ortak özelliği, hiçbirinin ek beceri gerektirmemesidir. Hepsi bilinen kuralların uygulanmasıyla ilgilidir: ölçüyü üç noktadan al, derzi 5 mm’nin altına düşürme, duvara uygun bağlantı elemanı seç, köpüğü ölçülü sık, katmanları sırayla kur, tahliye kanallarını açık bırak.
Bu listeyi araca ya da atölye duvarına asmak, eğitimden daha hızlı sonuç verir. Teslim öncesi beş dakikalık bir gözden geçirme, sonradan gelen bir servis ziyaretinden her zaman ucuzdur.
Montajın tamamını pencere montajı rehberimizde, arıza teşhisini pencere arıza teşhis rehberimizde bulabilirsiniz. Diğer yazıları Montaj ve Uygulama kategorimizde takip edebilir, proje bazlı tedarik için Teklif Alın sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri. Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı: 32636. Belgeye erişim
