Montaj sonrası teslim kontrolü beş başlıkta yapılır: geometri, donanım çalışması, sızdırmazlık, su yönetimi ve yüzey koruması. Kontrol, köpük kesildiğinde değil; kanat tüm açılım konumlarında sınandığında, tahliye kanalları kontrol edildiğinde ve koruma bantları söküldüğünde tamamlanır. Teslim dosyası da bu kontrolün parçasıdır.
Sahada teslim çoğu zaman “iş bitti” anına sıkışır: köpük kesilir, pervaz takılır, kapı kapanır. Oysa sonradan gelen şikâyetlerin büyük bölümü, teslimde on beş dakika ayrılsa yakalanacak şeylerdir. Bu yazı, imza atılmadan önce yapılacak kontrolleri sırayla ve ölçülebilir biçimde veriyor.
İçindekiler
- Teslim kontrolü ne zaman yapılır?
- 1. Geometri kontrolleri
- 2. Donanım ve kanat çalışması
- 3. Sızdırmazlık ve derz sürekliliği
- 4. Su yönetimi
- 5. Yüzey, koruma ve temizlik
- Teslim dosyası: hangi belgeler devredilir?
- Kabul kriterleri işin başında belirlenir
- Sıkça Sorulan Sorular
- İmzadan Önce
Teslim kontrolü ne zaman yapılır?
Kontrolün zamanlaması sonucunu belirler. Köpük kürleşmesini tamamlamadan yapılan bir kontrol, birkaç gün sonra değişecek bir durumu ölçer. Şartname köpük için kuruma süresinin üretici firmanın talimatlarına göre değiştiğini ve bu süreye riayet edilmesi gerektiğini belirtiyor; taşan köpük ancak bu süre geçtikten sonra kesilir.
Bu yüzden pratikte iki aşamalı çalışmak işe yarar: montaj sonu kontrolü (aynı gün, geometri ve donanım) ve teslim kontrolü (köpük kesimi ve temizlik sonrası, tam liste). İkinci aşama tutanağa bağlanır.
Mağazadan
STROXX Su Terazisi — 1800 mm, 2 tutamaklı
1800 mm gövdesi ve iki ergonomik tutamağıyla hassas nivelman işlerinde yatay ve dikey hizalama kontrolü için kullanılır.
1. Geometri kontrolleri
- Şakül. Kasa düşeyde mi? Her iki yan profilden ayrı ayrı ölçülür.
- Terazi. Alt ve üst kasa yatayda mı?
- Köşegen farkı. İki köşegen ölçülür; fark kabul edilebilir sınırda mı? Gönyesini kaybetmiş bir kasada donanım ayarı kalıcı çözüm vermez.
- Derz genişliği. Şartname derz boşluğunun hiçbir zaman 5 mm’nin altında olmamasını istiyor; çevre boyunca daralma var mı kontrol edilir.
- Sabitleme düzeni. İlk eleman köşeye yeterince yakın mı, aralıklar planlanan düzene uyuyor mu? Şartname doğramanın iç köşeden 15 cm mesafeden başlanarak, aralarındaki mesafe 70 cm’yi geçmeyecek şekilde sabitlenmesini istiyor.
- Takozlar. Taşıyıcı takozlar yerinde mi? Şartname takoz olarak ayar imkânı olan, uygun ölçülerde plastik ve ahşap kullanılabileceğini, tuğla kırıkları ve benzeri parçaların kesinlikle kullanılmamasını belirtiyor.
2. Donanım ve kanat çalışması
- Tüm açılım konumları. Kanat çevirme ve vasistas konumlarında takılmadan çalışıyor mu? Kol her konumda tam turunu tamamlıyor mu?
- Kendi ağırlığıyla hareket. Kanat açık bırakıldığında kendiliğinden açılıp kapanıyor mu? Bu, kasanın terazisinde olmadığını gösterir.
- Örtme payı. Kanadın kasa üzerine binme mesafesi çevre boyunca eşit mi?
- Conta baskısı. Şartname kapı tarafında bunu açıkça tanımlıyor: kanat, kasa ve varsa fitiline tam olarak oturacak, kasma, açma ve benzeri istenmeyen durumlar oluşmayacak; ayrıca kanat ile kasa arasında fitilin çalışma alanını aşan boşluklar olmamalı ve tüm kanat yüzeyi fitili gerektirdiği kadar ve eşit ölçüde sıkıştırılmalıdır.
- Kilit karşılığı ayarı. Şartname sıralamayı da veriyor: kasa ve kanat montajı yapıldıktan sonra kilit karşılığı ayarı yapılmalıdır; kanadın kasaya oturmasında ve kilidin yuvasını karşılamasında zorlama, ilave güç harcanması veya kasma olmamalıdır.
- Baskı ayarı. Eksantrik kilit pimleri mevsime uygun konumda mı? Şartname bu pimlerin baskı ayar imkânı veren şekilde eksantrik olmasını istiyor.
Arıza belirtilerini teşhis mantığıyla pencere arıza teşhis rehberimizde ele aldık.
3. Sızdırmazlık ve derz sürekliliği
- Üç katmanın sürekliliği. İç, orta ve dış katman derz boyunca kesintisiz mi? Köşeler ve birleşim noktaları en zayıf yerlerdir.
- Dış katman ürünü. Şartname doğrama-duvar derzinde TS EN 15651-1 standartlarını sağlayan poliüretan mastik ve dış ve iç çevrede UV koruyucu özellikte katkılı poliüretan mastik istiyor. Kullanılan ürünün föyü teslim dosyasına konur.
- Köpüğün üzeri kapatıldı mı? Açıkta kalan köpük ultraviyole ışıktan zarar görür ve su emer.
- Vida başları. Şartname vida başının profil gövde rengine uygun renkte plastik tapa ile kapatılmasını veya delik montaj tapasının silikonlanarak kapatılmasını istiyor. Açık delik, iç katmanda süreksizlik demektir.
- Ortakayıt birleşimleri. Çektirme vidası çevresinden su girişini önlemek için parçanın tabanında izolasyon contası bulunmalı.
Mağazadan
STROXX Nem Ölçer — 40 mm derinlik, hassasiyet ±2,5%
İğnesiz ölçüm teknolojisiyle ahşap, beton ve sıva gibi yapı malzemelerinde 40 mm derinliğe kadar nem tespiti yapar.
4. Su yönetimi
- Su tahliye kanalları. Açık mı, silikon veya kir ile kapanmış mı? Şartname bu deliklerin sistem sahibi firmanın teknik imalat dosyasında tanımlandığı şekilde açılmasını istiyor; ölçü ve konum keyfî değildir.
- Basınç dengeleme delikleri. Aynı şart bu delikler için de geçerlidir.
- Denizlik altı. Sızdırmazlık sağlam mı, denizliğin duvara oturduğu uçlar kapatılmış mı?
- Su testi. Mümkünse kontrollü su verilerek tahliyenin çalıştığı gözlenir.
- Islak hacimler. Şartname WC ve banyo kapılarında suyun gelebileceği köşelere silikon tarzında yalıtım malzemeleri uygulanarak kasa ve pervazın su ile temasının engellenmesini istiyor.
Mağazadan
STROXX Boyacı Örtüsü & Koruma Keçesi — 25 m, 250 g/m²
250 g/m² pamuklu keçeden üretilen 1 m genişliğindeki örtünün alt yüzeyi 40 g/m² kaymaz PE kaplamalıdır; düz zeminde kaymadan durur.
5. Yüzey, koruma ve temizlik
- Koruma bandı. Profil koruma bandı zamanında söküldü mü? Güneş altında uzun süre kalan bant profil yüzeyinde iz bırakır.
- Kirlilik. Şartname kapılarda açık bir kural koyuyor: montaj sonrası koruyucu folyolar, harç, alçı ve benzeri kirliliklerden dolayı kaldırılmamalıdır. Yüzeydeki harç kalıntısı kaplamayı zedeler ve korozyon oradan başlar.
- Donanım yüzeyleri. Kaplama mikron mertebesindedir; agresif temizleyici kullanılmaz, üreticinin izin verdiği ürün tercih edilir.
- İmalatın korunması. İş devam edecekse şartname imalatın baloncuklu naylon ve benzeri malzemeye sarılarak korumaya alınmasını istiyor.
- Cam yüzeyi. Çizik, kırık veya kenar hasarı var mı? Hasar teslimden sonra tartışmalı hâle gelir.
Uygun temizlik ürünlerini montaj ve yapı bileşenleri için temizlik ürünleri, donanım bakım ürünlerini teknik spreyler ve bakım ürünleri kategorisinde bulabilirsiniz.
Teslim dosyası: hangi belgeler devredilir?
Fiziksel kontrol kadar, devredilen belge de teslimin parçasıdır:
- Doğramaya ait TS EN 14351-1+A2 kapsamındaki performans beyanı
- Kullanılan sızdırmazlık ürünlerinin teknik föyleri ve güvenlik bilgi formları
- Donanım üreticisinin kullanım, ayar ve bakım kılavuzu
- Uygulanan montaj detayının dayandığı onaylı çizim
- Rüzgâr yükü statik hesabı yapıldıysa ilgili rapor
Şartname ayrıca personel tarafında bir şart koyuyor: 5544 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanan tebliğlerin eklerinde belirtilen mesleklerde çalışanlar için Mesleki Yeterlilik Belgesi aranır.
Belgelerin hangisinin neyi kanıtladığını doğrama standartları rehberimizde ele aldık. Bu kontrol listesi, sistem sahibi firmanın ve ürün üreticilerinin talimatlarının yerine geçmez; çelişki hâlinde üreticinin talimatı uygulanır.
Kabul kriterleri işin başında belirlenir
Teslim kontrolünün en çok tartışma yaratan tarafı, “kabul edilebilir” kelimesinin karşılığıdır. Köşegen farkı kaç milimetreye kadar normaldir, kanadın kapanma kuvveti ne kadar olmalıdır? Bu sorular teslim anında konuşulduğunda taraflar farklı yerlerden bakar.
Doğru yaklaşım, kabul kriterlerini sözleşme aşamasında yazılı hâle getirmektir. Dayanak da hazırdır: sözleşmesinde Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi’ne atıf yapan işlerde şartnamenin verdiği ölçüler bağlayıcıdır — derz boşluğunun 5 mm’nin altına inmemesi, sabitlemenin köşeden 15 cm’de başlayıp 70 cm’yi geçmemesi, menteşe ve kilit pimi aralığının 800 mm’yi aşmaması gibi. Bunların dışındaki toleranslar için sistem sahibi firmanın teknik imalat dosyası ve ürün üreticisinin kılavuzu esas alınır.
Bir de ölçüm yönteminin kararlaştırılması gerekir: köşegen nereden ölçülecek, örtme payı kaç noktadan kontrol edilecek, su testi nasıl yapılacak. Yöntem belirsizse aynı pencere iki kişide iki farklı sonuç verir.
Bu iki adım — kriterlerin ve yöntemin baştan yazılması — teslim görüşmesini bir müzakereden bir kontrole dönüştürür.
Sıkça Sorulan Sorular
Teslim kontrolü köpük kesilmeden yapılabilir mi?
Tam liste için hayır. Şartname köpüğün kuruma süresinin üretici talimatına göre değiştiğini ve bu süreye uyulması gerektiğini belirtiyor; taşan köpük ancak süre dolduktan sonra kesilir. Pratik yol, aynı gün geometri ve donanım kontrolü yapmak, tam listeyi köpük kesimi ve temizlik sonrasına bırakmaktır.
Kanat kendi ağırlığıyla açılıp kapanıyorsa ne anlama gelir?
Genellikle kasanın terazisinde olmadığını gösterir. Önce şakül, terazi ve köşegen farkı ölçülür. Kasa gönyesindeyse menteşe ayarı yapılır; gönyesini kaybetmişse ayar geçici rahatlama sağlar, kalıcı çözüm montaja dönmektir.
Su tahliye kanalı tıkalıysa genişletilebilir mi?
Hayır. Şartname bu deliklerin sistem sahibi firmanın teknik imalat dosyasında tanımlandığı şekilde açılmasını istiyor; ölçü ve konum ürüne özgüdür. Temizlik yapılır, kanal genişletilmez veya yeni delik açılmaz.
Teslimde kullanıcıya ne anlatılmalı?
Donanımın kullanımı (kol konumları ve vasistas), periyodik bakımın ne zaman ve nasıl yapılacağı, su tahliye kanallarının kapatılmaması gerektiği ve temizlikte hangi ürünlerin kullanılmayacağı. Donanım üreticisinin kullanım ve bakım kılavuzu kullanıcıya teslim edilir.
İmzadan Önce
Teslim tutanağı, işin bittiğini değil kontrol edildiğini gösteren belgedir. Ölçülen değerlerin — şakül, terazi, köşegen farkı, derz genişliği, sabitleme aralığı — tutanağa yazılması, sonraki bir şikâyette tartışmayı hızla sonlandırır.
Kontrol sırasında bulunan eksikler, imza öncesi kapatılır. İmzadan sonra kapatılan eksik, çoğu zaman ikinci bir ziyaret ve iki kat işçilik demektir.
Montajın bütününü pencere montajı rehberimizde, saha ekipmanını montaj ekibinin alet listesinde bulabilirsiniz. Diğer uygulama yazılarını Montaj ve Uygulama kategorimizde takip edebilir, proje bazlı tedarik için Teklif Alın sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri. Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı: 32636. Belgeye erişim
