Camlama, cam paketinin doğramaya takoz düzeniyle yerleştirilmesi ve sabitlenmesi işidir. Cam paketinin yükünü profile aktaran taşıyıcı takozlar, boşluğu dolduran mesafe takozları ve kilit noktalarındaki dolgu, kanadın hem sarkmamasını hem de conta baskısını kaybetmemesini sağlar. Yanlış takozlama, camın kendisinden bağımsız olarak pencerenin performansını düşürür.
Cam seçimi genellikle uzun tartışılır, takozlama ise birkaç dakikada yapılıp geçilir. Oysa sahadaki kanat sarkmalarının ve “kapanıyor ama sızdırıyor” şikâyetlerinin büyük bölümü takoz düzeninden çıkar. Bu rehber, cam tipini seçmekten takozu yerleştirmeye kadar süreci ele alıyor.
İçindekiler
- Camlama nedir, cam paketi neyden oluşur?
- Cam seçimi: hangi cam nerede kullanılır?
- Üçlü yalıtım camında dizilim kuralı
- Takozlama: cam paketinin yükü nasıl taşınır?
- Hangi standart neyi tanımlar?
- Taşıma ve depolama
- Sıkça Sorulan Sorular
- Camı Sipariş Etmeden Önce
Camlama nedir, cam paketi neyden oluşur?
Yalıtım camı, aralarında boşluk bulunan iki veya daha fazla cam levhanın kenarından sızdırmaz biçimde birleştirilmesiyle oluşan birimdir. Camlama ise bu birimin doğramaya takılması işidir: cam yuvasına yerleştirme, takozlama ve cam çıtasıyla sabitleme.
Doğrama sektöründe sık atlanan bir gerçek şudur: cam paketi kanadın en ağır bileşenidir ve aynı zamanda kanada rijitlik kazandıran elemandır. Doğru takozlanmış bir cam, kanadın burulmasını engeller; yanlış takozlanmış bir cam ise kanadı zamanla köşesinden aşağı çeker.
Mağazadan
STROXX Tek Başlıklı Vakum Tutucu — Plastik, taşıma kap. 25 kg
Cam, metal ve düz yüzeyli malzemelerin güvenli şekilde kaldırılıp taşınması için geliştirilmiş tek başlıklı bir vakum tutucudur; azami taşıma kapasitesi 25 kg’dır.
Cam seçimi: hangi cam nerede kullanılır?
Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi, camlama sistemlerinde kullanılacak cam tiplerini işlevlerine göre tarif ediyor. Öne çıkan gruplar:
- Isı kontrol kaplamalı cam. Düz cam üzerine hat dışı kaplama teknolojisiyle, vakum ortamında elektron saçılma yöntemiyle ince bir metal veya metal oksit tabakanın uygulanmasıyla elde edilir. Isı kaybını sınırlar.
- Hat üstü reflektif güneş kontrol camı. Float hattındaki üretim sürecinde camın üzerine metal oksitlerin tek katman olarak kaplanmasıyla elde edilir; mekanik ve kimyasal dayanımı hat dışı kaplamalara göre daha yüksektir. Bina içine güneş ısısı girişini sınırlar. Şartname burada önemli bir uyarı koyuyor: ısıl kırılma riski nedeniyle temperli olarak kullanılmalıdır.
- Akustik lamine cam. Polivinil bütiral (PVB) ara tabakalar yardımıyla ısı ve basınç altında birleştirilir. Şartnamenin ifadesiyle, PVB sayesinde akustik lamine camlar ses titreşimlerini bünyesinde sönümler, böylece karşı tarafa daha az ses geçişi sağlanır.
- Temperli cam. Şartname temperlemenin etkisini şöyle tanımlıyor: temperleme işlemi sonucunda cam, darbelere karşı tempersiz cama göre en az 3, en çok 5 kat dayanıklı hâle gelir; kırıldığında zar büyüklüğünde parçalara ayrıldığı için yaralanmaları önler.
Kaplamanın konumu da tanımlıdır: reflektif güneş kontrol camında kaplama, yalıtım camının dış camının ara boşluğa bakan iç yüzeyinde yer alır. Kaplamalı yüzeyin yanlış tarafa bakması, beklenen güneş kontrolü performansını ortadan kaldırır.
Üçlü yalıtım camında dizilim kuralı
Üç camlı paketlerde camların sırası rastgele değildir. Şartname bunu net bir kuralla veriyor:
“Maksimum enerji verimliliğinin sağlanabilmesi için üçlü yalıtım camının en dışta yer alan camı veya kaplamalı cam, en içte yer alan camı ise kaplamalı cam olmalıdır. Ortadaki cam ısıl kırılma riski nedeniyle temperli renksiz düz cam veya düşük demirli cam olmalıdır.”
Buradaki ortadaki cam vurgusu önemlidir. Üçlü pakette orta cam, iki kaplamalı yüzey arasında kalır ve güneş altında beklenenden fazla ısınır. Isıl kırılma riskini karşılamak için temperli ya da düşük demirli seçilir. Bu ayrıntı, sipariş formunda çoğu zaman boş bırakılan ama sonradan cam çatlamasıyla geri dönen bir maddedir.
Üçlü paketin bir başka sonucu da ağırlıktır: kanat ağırlığı arttığı için donanım grubu çoğu zaman bir üst kademeye çıkar. Bu bağlantıyı pencere donanımı seçim rehberimizde ele aldık.
Takozlama: cam paketinin yükü nasıl taşınır?
Şartnamenin camlama uygulama esasları, takozlamayı adım adım tanımlıyor:
“Camların doğramaya takılması işi mutlaka profil cam yuvasına uygun plastik taşıma takozları ve üstüne camdaki boşluğu dolduracak şekilde uygun kalınlıklardaki plastik mesafe cam takozları yerleştirilerek yapılmalı ve takozlar silikon ile birbirine yapıştırılmalıdır.”
Üç ayrı şart var: takozlar profil cam yuvasına uygun olacak, taşıyıcı ve mesafe takozu ayrı ayrı kullanılacak, takozlar silikonla birbirine yapıştırılacak. Yapıştırma, takozların zamanla kayarak yükü boşa düşürmesini engeller.
Hareketli kanatlarda ayrı bir kural geçerli: “Hareketli (kanat) kısımlarda cam takozlaması kanatların ağırlığını cama taşıtacak şekilde yapılmalı, kanatların açık konumda ağırlıktan dolayı sarkması engellenmelidir.” Yani takozlama, camı kanada bağlı bir taşıyıcı eleman hâline getirir. Bu düzen kurulmadığında kanat açık konumdayken kendi ağırlığıyla sarkar ve kapanırken kasaya sürter.
Sızdırmazlıkla ilgili üçüncü kural ise kilit noktalarına bakıyor: “Beklenen sızdırmazlık performansının sağlanabilmesi için ispanyolet üzerindeki kilitleme pimlerinin olduğu noktalarda profil cam yüzeyi ile cam kenarı arasındaki boşluk mutlaka cam takozları ile doldurulmalıdır.” Kilit pimi kanadı kasaya çekerken profil, arkasında dolgu yoksa esner; conta baskısı o noktada düşer.
Takoz malzemesi için de bir yasak var. Şartname doğrama-duvar takozlamasında ayar imkânı olan, uygun ölçülerde plastik ve ahşap kullanılabileceğini, tuğla kırıkları ve benzeri parçaların kesinlikle kullanılmamasını belirtiyor.
Camlama ürünlerini camlama ürünleri kategorisinde, cam taşıma ekipmanını cam taşıma vakum tutucular kategorisinde inceleyebilirsiniz.
Bu anlatım, sistem sahibi firmanın onaylı camlama detayının ve cam üreticisinin talimatının yerine geçmez; çelişki hâlinde üreticinin talimatı uygulanır. Cam taşıma ve yerleştirmede kesilmeye dayanıklı eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır.
Hangi standart neyi tanımlar?
Şartnamenin atıf yaptığı cam standartları, teklif karşılaştırırken hangi belgenin isteneceğini gösterir:
- TS EN 1279-1 — Cam esaslı yalıtım birimleri: genel özellikler, birimin tanımlanması, boyut toleransları ve görünüş kalitesi.
- TS EN ISO 12543-1, -4 ve -5 — Lamine cam ve lamine emniyet camı: tarifler, dayanıklılık deney metotları, boyutlar ve kenar işlemesi.
- TS EN 14449 — Lamine cam ve lamine emniyet camı için uygunluk değerlendirmesi / ürün standardı.
- TS EN 12600 — Sarkaç deneyi: düz cam için çarpma deneyi ve sınıflandırma.
- TS EN 356 — Emniyet camlarında el darbelerine karşı dayanıklılığın denenmesi ve sınıflandırılması.
- TS EN 410 — Cam yapı elemanlarının ışık ve güneş ışınımı ile ilgili özelliklerinin belirlenmesi.
- TS EN 673 — Isıl geçirgenliğin (U değeri) hesaplama yöntemiyle tayini.
- TS EN 1096-1 — Kaplamalı cam: tarifler ve sınıflandırma.
Dikkat edilecek nokta: U değeri TS EN 673’e göre hesapla tayin edilir ve bu değer cama aittir. Pencerenin bütününe ait performans ise ayrı bir beyandır; ikisi karıştırılmaz.
Mağazadan
STROXX Şarjlı Vakum Tutucu — Entegre akülü, 140 kg
198,5 mm NBR emiş pedi ve elektrikli otomatik emiş pompasıyla çalışır; dikey kullanımda 140 kg’a kadar emiş gücü sunar ve güncel vakum durumu dijital ekrandan izlenir.
Taşıma ve depolama
Şartname doğrama ve cam sevkiyatı için de koşul koyuyor: taşıma sırasında ısıl genleşme riskleri göz önünde bulundurularak gereken gölgeleme önlemleri alınır; konteynerle sevkiyatta havalandırmalı (menfezli) tip seçilir. Şantiyede doğramalar güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde, havalandırma yapılabilen kapalı alanlarda ve dik vaziyette depolanır; ambalaj sera etkisi yapmayacak şekilde havalandırmaya imkân vermelidir.
Bu maddeler yalnızca ürünü korumakla ilgili değildir: güneş altında bırakılan bir cam paketinde ısıl gerilme farkı oluşur ve ısıl kırılma riski artar.
Sıkça Sorulan Sorular
Cam takozu ile mesafe takozu farklı mı?
Evet. Şartname ikisini ayrı ayrı istiyor: profil cam yuvasına uygun plastik taşıma takozları camın yükünü profile aktarır; bunların üstüne yerleştirilen uygun kalınlıklardaki plastik mesafe cam takozları camdaki boşluğu doldurur. Takozlar ayrıca silikonla birbirine yapıştırılır. Yalnızca mesafe takozu kullanmak, yükün taşınmaması demektir.
Üçlü camda ortadaki cam neden temperli olmalı?
Şartname bunu ısıl kırılma riskiyle açıklıyor: üçlü yalıtım camının ortadaki camı, ısıl kırılma riski nedeniyle temperli renksiz düz cam veya düşük demirli cam olmalıdır. Orta cam iki kaplamalı yüzey arasında kaldığı için güneş altında beklenenden fazla ısınır ve gerilme farkı oluşur.
Kanat açıkken sarkıyorsa sorun takozlamada mı?
Büyük olasılıkla evet. Şartname, hareketli kanatlarda takozlamanın kanadın ağırlığını cama taşıtacak şekilde yapılmasını ve kanatların açık konumda ağırlıktan dolayı sarkmasının engellenmesini istiyor. Takoz düzeni doğru kurulmadığında cam kanada rijitlik kazandıramaz. Menteşe ve donanım yük sınıfı da ayrıca kontrol edilir.
Reflektif kaplama camın hangi yüzeyinde olmalı?
Hat üstü reflektif güneş kontrol camında kaplama, yalıtım camının dış camının ara boşluğa bakan iç yüzeyinde yer alır. Ayrıca bu cam ısıl kırılma riski nedeniyle temperli olarak kullanılmalıdır. Kaplamalı yüzeyin yönü sipariş sırasında yazılı olarak belirtilir.
Camı Sipariş Etmeden Önce
Cam siparişinde eksik kalan bilgi, sahada takoz veya conta ile telafi edilemez. Sipariş formunda şunların yazılı olması gerekir: paket dizilimi (hangi cam nerede), kaplamalı yüzeyin konumu, temperleme gereken camlar, kenar işlemesi ve boyut toleransı.
Tedarikçiden istenecek belgeler de bellidir: yalıtım birimi için TS EN 1279-1 kapsamındaki beyan, lamine cam kullanılıyorsa TS EN 14449 uygunluk değerlendirmesi, gerekiyorsa TS EN 12600 sarkaç deneyi sınıfı.
Montaj tarafını pencere montajı rehberimizde, terimleri donanım sözlüğümüzde bulabilirsiniz. Diğer yazıları Pencere Sistemleri kategorimizde takip edebilir, proje bazlı tedarik için Teklif Alın sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri. Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı: 32636. Belgeye erişim
- Türk Standardları Enstitüsü. TS EN 1279-1 — Cam: Yapılarda kullanılan cam esaslı yalıtım birimleri, Bölüm 1. TSE standart kataloğu
