Pencere ve kapı donanımı sözlüğü, doğrama sektöründe teklif, sipariş ve şantiye yazışmalarında geçen terimlerin karşılığını tek yerde toplar. Aynı parçanın bölgeye ve firmaya göre farklı adlandırılması, sahada yanlış sipariş ve yanlış montajın en sessiz sebebidir. Aşağıdaki 80 terim, alfabetik sırayla ve uygulamadaki karşılığıyla tanımlanmıştır.
Bu liste bir standart metni değil, ortak bir dil önerisidir. Terimlerin bir bölümü Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi’nde geçtiği biçimiyle, ölçüsüyle birlikte verilmiştir; geri kalanı sektörde yerleşmiş kullanımdır. Tedarikçiyle konuşurken parçayı adıyla değil, ölçüsü ve işleviyle tarif etmek her zaman daha güvenlidir.
İçindekiler
- A – Ç arası terimler
- D – G arası terimler
- H – K arası terimler
- L – Ö arası terimler
- P – S arası terimler
- Ş – Z arası terimler
- Sıkça Sorulan Sorular
- Aklınızda Kalsın
Mağazadan
HOPPE Toulon Secustik Pencere Kolu — Alüminyum, Mat Siyah F9714M
Entegre Secustik® mekanizması çalışırken karakteristik bir tıklama sesi verir.
A – Ç arası terimler
Aks mesafesi. Kanat profilinde kilitleme elemanlarının merkezleri arasındaki referans ölçü. Şartname PVC kanat profillerinde bu ölçüyü 13 mm olarak tanımlıyor.
Alkali çinko kaplama. İspanyolet ve çelik donanım parçalarında korozyon koruması sağlayan kaplama. Şartname ispanyoletler için 8–12 μ kalınlık istiyor.
Anahtarlı kol. Silindirli kilit barındıran, kanadın izinsiz açılmasını zorlaştıran pencere kolu.
Ayar pimi. Kanat konumunun ince ayarını sağlayan, döndürülerek konumu değişen donanım elemanı.
Bini. Kanadın kasa üzerine bindiği, örtme sağlayan bölüm. Bini ölçüsü contanın sıkışma miktarını belirler.
Baskı ayarı. Kilit pimlerinin eksantrik yapısı sayesinde kanadın kasaya çekilme mesafesini değiştirme işlemi.
Cam takozu. Cam paketini kanat içinde konumlandıran ve yükünü kanada aktaran plastik parça.
Cam çıtası. Cam paketini kanat profiline sabitleyen, sökülebilir profil.
Çift açılım. Kanadın hem yandan açıldığı hem üstten yatırıldığı donanım düzeni. Şartname bu donanımlar için TS EN 13126-8 belgesi arıyor.
Çektirme karşılığı. Kilit pimini karşılayan, konik geometrisiyle kanadı kasaya kademeli çeken parça.
Çelik köşebent. Doğramayı duvara bağlamakta kullanılan, yükü aktaran metal konsol.
D – G arası terimler
Destek sacı. PVC profilin içine yerleştirilen, profile mukavemet kazandıran çelik takviye. Şartname, profil üreticisinin önerdiğinden ince sac kullanılmamasını istiyor.
Difüzyona açık bant. Montaj derzinin dış katmanında kullanılan, suyu tutup buharın dışarı çıkmasına izin veren bant.
Dil. Kilit gövdesinden çıkan, kapı kapandığında karşılığa oturan hareketli parça.
Dorn ölçüsü. Kilit göbeğinin kanat kenarına olan mesafesi. Yanlış ölçülen dorn, kol ve silindirin hizasını bozar.
Dübel. Sabitleme vidasının duvar malzemesine tutunmasını sağlayan ara eleman. Duvar tipine göre seçilir.
Damlalık profili. Kanat veya kasa altında suyun yüzeyden ayrılmasını sağlayan profil.
Eksantrik pim. Merkezi kaçık üretilmiş kilit pimi; döndürülerek baskı ayarı yapılır. Şartname ispanyolet kilit pimlerinin eksantrik olmasını istiyor.
Eloksal kaplama. Alüminyum yüzeyde elektrokimyasal yolla oluşturulan koruyucu tabaka.
Emniyet fişeği. Menteşe tarafından yapılacak mekanik zorlamalara karşı kanatta bulunan sabit pim.
Fitil. Kanat ile kasa arasındaki sızdırmazlığı sağlayan elastik conta.
Fırça conta. Sürme sistemlerde kanat ile kasa arasını kapatan kıl yapılı conta.
Göbek. Kolun kare çubukla bağlandığı, ispanyolet hareketini başlatan dişli parça.
Gönye. Bir açının 90 derece olup olmadığını gösteren ölçü ve kontrol aleti.
Gizli menteşe. Kanat kapalıyken görünmeyen, kasa ile kanat arasına yerleşen menteşe tipi.
H – K arası terimler
Hava geçirimliliği. Kapalı doğramanın basınç altında geçirdiği hava miktarını tanımlayan performans özelliği; sınıf olarak beyan edilir.
Isı köprüsü. Yapı kabuğunda ısının yoğun biçimde geçtiği süreksizlik bölgesi. Montaj derzi bu bölgelerin başında gelir.
İspanyolet. Kol hareketini kanat çevresine dağıtan lama mekanizması. Şartname lama genişliğini 16 mm, ilgili standardı TS EN 13126-4 olarak veriyor.
İspanyolet yatağı. Kanat profilinde lamanın oturduğu kanal. Şartname bu yatağın 16 mm olmasını istiyor.
Kanat. Doğramanın açılıp kapanan hareketli bölümü.
Kasa. Doğramanın duvara sabitlenen, kanadı taşıyan sabit çerçevesi.
Karşılık. Kilit pimi veya dilin oturduğu, kasaya sabitlenen parça.
Kilit pimi. İspanyolet lamasına bağlı, karşılığa girerek conta baskısı üreten eleman.
Kilitleme noktası. Kanat çevresinde pim ile karşılığın buluştuğu her bir konum. Şartname pimler arası mesafenin 800 mm’yi geçmemesini istiyor.
Kare çubuk. Kolu göbeğe bağlayan kare kesitli mil. Şartname pencere kollarında 7 mm × 7 mm ölçü ve göbekten en az 2 mm taşma istiyor.
Kilit silindiri. Anahtarın döndürüldüğü, kilit mekanizmasını serbest bırakan barel.
Kapı kapatıcı. Kapıyı kontrollü biçimde kendiliğinden kapatan hidrolik veya yaylı mekanizma.
Kaldır-sür. Kanadın önce kaldırılıp sonra kaydırıldığı sürme sistemi.
Köşe transmisyonu. İspanyolet hareketini kanadın köşesinden çevirip diğer kenara aktaran parça.
Kör kasa. Asıl kasadan önce duvara sabitlenen, montaj referansı oluşturan ara çerçeve.
Kanat ağırlığı. Profil, cam ve donanımın toplam ağırlığı. Donanım grubu seçiminin ilk girdisidir.
Kaçış yolu donanımı. Acil durumda kapının tek hareketle açılmasını sağlayan donanım grubu.
Mağazadan
MACO Makara Arabası Yuvası — HS Sistem, Dar Kanat Profilleri İçin
Kaldır-sür kapı sistemlerinde makara arabasının kanat profiline monte edilmesini sağlayan bağlantı parçasıdır; dar kanat profilleri için geliştirilmiştir.
L – Ö arası terimler
Lama. İspanyoletin kanat yivinde hareket eden çelik şeridi.
Makas. Çift açılım donanımında vasistas konumunda kanadın açılma açısını sınırlayan kollu parça.
Mastik. Derz ve birleşimleri kapatan, kürleşerek elastik kalan sızdırmazlık malzemesi.
Menteşe. Kanadı kasaya bağlayan ve dönme eksenini veren parça. Şartname pencerede en az 70 mm, kapıda en az 90 mm uzunluk ve TS EN 1935 uygunluğu istiyor.
Merkezi kilit. Tek anahtarla birden çok noktayı kilitleyen sistem.
Mesafe takozu. Derz genişliğini koruyan, yük taşımayan takoz.
Montaj derzi. Kasa ile kaba yapı arasındaki boşluk. Şartname bu boşluğun hiçbir zaman 5 mm’nin altına inmemesini istiyor.
Montaj köpüğü. Derzin orta katmanında ısı ve ses yalıtımı sağlayan poliüretan dolgu.
Ortakayıt. Doğramayı düşey veya yatayda bölen sabit profil.
Ön germe bandı. Sıkıştırılmış hâlde uygulanan, derzde genleşerek sızdırmazlık sağlayan bant.
Örtme payı. Kanadın kasa üzerine bindiği mesafe.
Panik bar. Kaçış kapılarında, itme hareketiyle kapıyı açan yatay donanım.
P – S arası terimler
Pervaz. Kasa ile duvar birleşimini kapatan dekoratif profil.
Pim. Genel olarak, iki parçayı hizalayan veya kilitleyen silindirik eleman.
PVC doğrama. Sert PVC profillerden üretilen, içinde destek sacı bulunan pencere ve kapı sistemi.
Rozet. Kol veya silindirin kanat yüzeyindeki bağlantısını kapatan plaka.
RAL montaj. Almanya kökenli montaj kılavuzlarına dayanan, derzi katmanlı kuran uygulama yaklaşımı.
Sabitleme elemanı. Doğramayı duvara bağlayan vida, dübel veya konsol. Şartname ilk elemanın köşeden 150 mm’de olmasını, aradaki açıklığın 700 mm’yi geçmemesini istiyor.
Su tahliye kanalı. Kasa içine giren suyu dışarı yönlendiren, tıkanmaması gereken kanal.
Silikon. Birleşim ve cam çevresinde kullanılan, kürleşen sızdırmazlık malzemesi.
Sürme sistem. Kanadın ray üzerinde yatay kaydığı doğrama tipi.
Sertifika. Ürünün belirli bir standarda uygunluğunu bağımsız kuruluşun belgelemesi.
Ş – Z arası terimler
Şakül. Bir yüzeyin düşeyliğini kontrol eden ölçü aracı.
Şaşırtmalı kilitleme. Kilit noktalarının kanat çevresinde farklı yönlerde konumlandırıldığı düzen.
Takoz. Kanadı veya camı konumlandıran, yük aktaran ya da mesafe koruyan plastik parça.
Taşıyıcı takoz. Doğramanın düşey yükünü kaba yapıya aktaran takoz.
Terazi. Bir yüzeyin yataylığını kontrol eden ölçü aracı.
Toz contası. Kapı kanadı çevresinde toz ve duman geçişini azaltan conta.
Transmisyon. İspanyolet hareketini bir noktadan diğerine ileten ara mekanizma.
U değeri. Yapı bileşeninin ısıl geçirgenlik katsayısı; düşük değer daha iyi yalıtım anlamına gelir.
Üç katmanlı sızdırmazlık. Montaj derzinin iç, orta ve dış olmak üzere üç ayrı katmanla kurulması ilkesi.
Vasistas. Kanadın üstten içeri doğru yatırıldığı açılım konumu.
Vida. Sabitleme ve montaj bağlantılarında kullanılan bağlantı elemanı. Kol montajında şartname TS EN ISO 7046-2 uygunluğu istiyor.
Yalıtım camı. Aralarında boşluk bulunan iki veya daha fazla camdan oluşan cam paketi.
Yangın kapısı donanımı. Beyan edilen yangına dayanım süresini karşılayan donanım grubu. Şartname bu bileşenlerde CE işaretlemesi ve/veya TS EN 1634-1+A1 uygunluğu arıyor.
Yük sınıfı. Donanım grubunun taşıyabileceği maksimum kanat ağırlığını tanımlayan üretici beyanı.
Zamak. Çinko esaslı döküm alaşımı; menteşe ve karşılık üretiminde yaygındır.
Donanım gruplarını pencere donanımları ve kapı donanımları kategorilerinde inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Dorn ölçüsü ile göbek mesafesi aynı şey mi?
Pratikte aynı ölçüyü tarif ederler: kilit veya ispanyolet göbeğinin kanat kenarına olan mesafesi. Farklı firmalar farklı adlandırır, bu yüzden sipariş sırasında adı değil ölçünün kendisini yazmak güvenlidir. Yanlış dorn, kolun ve silindirin hizasını bozar ve kanat profilinde yeni işleme gerektirir.
Taşıyıcı takoz ile mesafe takozu neden karıştırılmamalı?
İkisinin işi farklıdır. Taşıyıcı takoz doğramanın düşey yükünü kaba yapıya aktarır; mesafe takozu yalnızca derz genişliğini korur ve yük taşımaz. Mesafe takozunun taşıyıcı yerine kullanılması, kanadın zamanla köşeden düşmesine ve ayarın bozulmasına yol açar.
Bini ve örtme payı arasındaki fark nedir?
Bini kanadın kasa üzerine binen bölümünü, örtme payı ise bu binmenin ölçüsünü ifade eder. Örtme payı contanın ne kadar sıkışacağını belirler; ölçü küçüldüğünde conta yeterince baskı görmez, büyüdüğünde kanat zor kapanır.
Bu sözlükteki ölçüler her projede geçerli mi?
Ölçülerin kaynağı Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesi’dir ve sözleşmesinde bu şartnameye atıf yapan işlerde bağlayıcıdır. Diğer projelerde bağlayıcı olmasa da ortak bir referans sağlar. Her durumda sistem sahibi firmanın ve donanım üreticisinin kendi detayı esastır; çelişki hâlinde üreticinin değeri uygulanır.
Aklınızda Kalsın
Terim karışıklığı sahada para kaybettirir: yanlış adla sipariş edilen bir karşılık, yeniden işleme ve gecikme demektir. Sipariş yazarken parçanın adının yanına ölçüsünü ve bağlı olduğu sistem serisini eklemek, bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Donanım seçim mantığını pencere donanımı seçim rehberimizde, ispanyolet ölçülerini ispanyolet rehberimizde, montaj tarafını pencere montajı rehberimizde bulabilirsiniz. Proje bazlı tedarik için Teklif Alın sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri. Resmî Gazete, 18.08.2024, Sayı: 32636. Belgeye erişim
